7 Định-Luật Của Người Lãnh Đạo Thuộc-Linh Tác-giả: John C. Maxwell
TẠI SAO NGƯỜI TA ĐỀ KHÁNG UY-QUYỀN?
Đề...
...kháng uy-quyền là điều tự nhiên! Nhưng biết như thế không luôn luôn đưa ra được những câu trả lời thực tiễn cho các vấn-đề thực tế của các cấp lãnh đạo thuộc-linh. Các mối liên-hệ giữa con người với nhau trong bất kỳ một tổ chức Cơ-đốc giáo nào, cũng đều chịu ảnh hưởng lớn lao của các ý niệm về uy-quyền mà số người ấy đang nắm giữ.
Một mục-sư bạn bảo với tôi về ước muốn “làm ngay lại” một Hội thánh vốn có một lịch-sử thiếu chủ tọa. Ông ta nói, vấn-đề là tình trạng thiếu uy-quyền. Các tín-đồ không đáp lại với uy-quyền của quý vị mục-sư tiền nhiệm. Ông ta sẽ thay đổi mọi việc đó. Ông ta chỉ giữ được chức-vụ có 6 tháng mà thôi.
Đôi khi lý-do con người đề kháng được tìm thấy ngay trong đời sống của người lãnh đạo. Nhiều lúc khác, việc người lãnh đạo là ai chẳng quan-hệ gì, vấn-đề đề kháng được hình thành ngay trong con người.
Một thí-dụ về đề kháng uy-quyền xảy ra trong một Hội thánh mà tôi quen biết. Ngôi nhà thờ đã được thiết lập từ 25 năm trước nay phải bị bán đi. Suốt 25 năm ấy, Hội thánh đã có một số mục-sư, nhưng đã chẳng có ai có thực quyền cả.
Một người từng đầu tư một số tiền lớn cho công việc ngay từ lúc bắt đầu, đã trở thành một thứ “bố già” thuộc-linh. Ông ta có các giấy tờ hợp pháp của ngôi nhà thờ giữ ở nhà mình, và có các chìa khóa của ngôi nhà. Những gì ông ta nói trong những buổi họp của Hội thánh ấy đều được xem là đúng - chẳng hề có ai đặt câu hỏi gì. Khi Hội thánh bắt đầu sa sút, chẳng có ai nhận ra vấn-đề là do chính người ấy. Họ đổ lỗi đó cho các mục-sư. Cuối cùng, Hội thánh sa sút đến chỗ chỉ còn một ông ấy. Mọi người đều rời bỏ Hội thánh. Thật đáng buồn.
Vấn-đề về uy-quyền này rất quan-trọng, nhưng lại có rất ít người muốn giải quyết nó, hay thông báo cho nhiều tổ chức Cơ-đốc giáo biết để đối phó với nó.
Uy-Quyền Là Gì?
Từ điểm Webster’s liệt kê các nghĩa sau đây của từ ngữ uy-quyền:
1. Quyền hợp pháp hay phải lẽ; một thứ quyền để truyền-lệnh hay hành động; quyền xét xử.
2. Một người, ban trị-sự hay uỷ ban có quyền trong một lãnh vực nào đó.
3. Chính phủ; những người thực thi quyền lực hay mệnh-lệnh.
4. Người được nêu tên hay viện dẫn để hậu thuẫn cho các ý kiến hành động, biện pháp, v.v. do đó là
a. lời-chứng, người-chứng
b. một tiền lệ, một quyết định trước đó của một tòa án
c. một quyển sách hay tác-giả của nó
d. lời biện-minh; lời bảo-đảm.
5. Quyền lực do ý kiến hoặc cách đánh giá; ảnh hưởng của một nhân vật, một cấp bậc cao hơn về phương diện tâm-lý hay tinh thần, hay điều gì giống như thế.
Khi xét kỹ các định nghĩa này, dường như chúng nhằm mô-tả điều mà mọi người đều nói về uy-quyền. Vấn đề của tất cả các định nghĩa trên đây đều liên quan với nguồn gốc hay nền móng của mọi uy-quyền. Thế thì uy-quyền tối hậu là gì? Nếu cái gọi là “uy-quyền” còn phải trình các ủy nhiệm thơ của mình cho một cá nhân, tập thể hay tổ chức, đặc chế khác, thì nó không thể là uy-quyền tối hậu. Nếu “quyền” để có được uy quyền của chúng ta là điều được cấp cho, ban cho chúng ta, thì chúng ta không phải là uy-quyền tối hậu.
Các Vấn-Đề Trong Xã Hội Tạo Ra Việc Đề Kháng Uy-Quyền.
Ngày nay, thiên-hạ thắc mắc đặt vấn-đề đối với uy-quyền (và các nhà cầm quyền) gay gắt hơn bao giờ hết. Có người bảo rằng xã hội chúng ta đang gặp “khủng hoảng uy-quyền”. Uy-quyền đang bị suy giảm, cũng như việc thực thi quyền hành trong mọi lãnh vực của xã hội, kể cả các trường học, Hội thánh, công cuộc kinh doanh và chính quyền (ở mọi cấp bậc). Có rất ít người tôn-trọng uy-quyền, và các quyền của cá nhân được đề-cao nhằm loại trừ phần uy-quyền đã khiến cho các quyền ấy có thể có được ngay từ đầu.
Đã có gì trục trặc? Tại sao người ta lại không đáp lại với uy-quyền? Tại sao phần đông người ta lại thắc mắc đặt vấn-đề đối với quyền cai-trị và lãnh đạo của các nhà cầm quyền? Tại sao các cấp lãnh đạo lại phải trải qua một giai đoạn khó khăn như thế để đối phó với những người đang ở dưới quyền lãnh đạo của họ? Sau đây là một vài lý-do mà người ta đưa ra:
•Con cái vô kỷ-luật.
Khi đã không còn một mẫu mực kỷ-luật thống nhất từ phía những người làm cha làm mẹ đối với con cái họ nữa, thì một tinh-thần nổi loạn phát triển. ChCn 29:15 dạy: “Roi vọt và sự quở trách ban cho sự khôn-ngoan; còn trẻ phóng túng làm mất cỡ cho mẹ mình”. 29:17 thêm: “Hãy sửa phạt con ngươi, thì nó sẽ ban sự an-tịnh cho ngươi, và làm cho linh-hồn ngươi được khoái lạc”. 22:6 vạch rõ cho chúng ta thấy tầm quan-trọng của trách-nhiệm làm cha mẹ, khi nêu rõ: “Hãy dạy cho trẻ thơ con đường nó phải theo; dầu khi nó trở về già, cũng sẽ không hề lìa khỏi đó”.
ChCn 19:18 chỉ ra sự cần thiết phải răn dạy sớm: “Hãy sửa phạt con ngươi trong lúc còn sự trông cậy; nhưng chớ toan lòng giết nó”. Các bậc làm cha làm mẹ viện lẽ họ quá yêu-thương con để có thể sửa phạt chúng, chỉ chứng-minh được điều trái lại mà thôi. 13:24 làm sáng tỏ vấn-đề này: “Người nào kiêng roi vọt ghét con trai mình; song ai thương con ắt cần lo sửa trị nó”.
Lý-do khiến trẻ con cần sửa phạt (kỷ-luật) được chép trong 22:5 “Sự ngu dại vốn buộc vào lòng con trẻ; song roi vọt sẽ làm cho sự ấy lìa xa nó”. Có một vấn-đề là nhiều người làm cha mẹ không phân biệt được kỷ-luật (răn dạy) với uy-quyền. Biểu đồ sau đây sẽ giúp chúng ta thấy được chỗ khác nhau, và việc sửa phạt trẻ con có liên hệ như thế nào với lòng kính-trọng và cách đáp lại của chúng với uy-quyền.
Một đứa trẻ lớn lên dưới chế độ “trừng-phạt” sẽ tỏ-ra chống đối uy quyền nhiều hơn là đứa trẻ được kỷ luật phải lẽ. Việc thiếu kỷ-luật cũng được chứng-minh là làm hại cho các thái-độ của đứa trẻ trong đời sống sau này. Nếu cha mẹ cho con mình tất cả mọi sự, nó sẽ muốn hoặc đòi hỏi đủ thứ, rất có thể là trong đời sống sau này của đứa trẻ ấy, nó sẽ chống lại với uy-quyền.
Ngày nọ, có một người đến văn phòng của tôi để nói về một người làm công cho ông ta, vốn là một Cơ-đốc nhân nhưng không chịu vâng-phục uy-quyền của ông ta. Ông chủ này muốn làm điều thật phải lẽ. Tôi
Nếu không có các lý-tưởng đạo đức tuyệt đối, sẽ không thể nào tránh được sự sụp đổ trong uy-quyền và việc thiên-hạ đáp ứng lại với nó được cơ-hội trò chuyện với chàng thanh niên nổi loạn kia và phát giác ra rằng cậu ta xem ông chủ như cha mình vậy. Cha cậu ta chẳng bao giờ kỷ-luật cậu ta, còn thuở ấu thời, cậu ta luôn tìm sự đáp ứng của cha mẹ bằng cách nổi giận hoặc hờn dỗi.
Chàng thanh niên này có những thái-độ thù ghét chủ mình và rất tức giận bởi không thể làm theo ý mình như hồi còn ở nhà trong thời gian mình được trưởng-dưỡng. Tôi khuyên cậu ta, hoặc phải biết vâng-phục uy-quyền, hoặc sẽ phải mất việc. May thay cậu ta đã đáp ứng rất tốt.
Nhiều vấn-đề trong công tác lãnh đạo có thể truy nguyên từ cách răn dạy không đúng cách ở nhà của những người giờ đây phải làm việc chung với nhiều người khác. Giải pháp đích thực cho vấn-đề này là quay trở về với các nền móng trong gia đình. Hãy dạy dỗ và kỷ-luật đúng theo Lời Thượng-Đế.
Các vấn đề trực tiếp trong khi làm việc chỉ có thể được giải quyết bằng việc chính đương sự phải nhận ra vấn-đề và sẵn sàng vâng-phục uy-quyền. Điểm này phải cần đến quyền-năng và sự kiểm soát của Đức Thánh Linh. Một người muốn chiến thắng cách kỷ-luật không thích hiệp nhiều năm trong gia đình là việc khó, nhưng không phải là không thể thực hiện được. Một kiểu mẫu về vâng-phục Thượng-Đế và uy-quyền có thể thắng hơn kiểu mẫu đề kháng và nổi loạn.
Xã hội thất bại trong việc truyền dạy các lý-tưởng đạo đức tuyệt đối.
Chẳng có gì là khó hiểu trong việc vấn-đề này ảnh hưởng đến vấn-đề uy-quyền như thế nào. Một tiêu-chuẩn luân-lý đạo đức tương đối sẽ dẫn tới một triết-lý nhân-bản, ở đó “cái ta” là uy-quyền và là cái xác định thế nào là đúng hay sai về mặt luân-lý đạo đức.
Xã hội ngày nay bảo rằng: “Hễ bạn thấy điều gì là tốt, thì hãy làm đi”, đã kết luận rằng người có trách-nhiệm xác định bất kỳ một lời nói hay hành-vi nào là đạo đức chẳng ai khác hơn là chính bạn! Chúng ta thường được bảo cho biết rằng nếu tất cả mọi người đều nhất trí về một điều gì đó, thì điều đó trở thành đúng. Hay nếu ít nhất, mọi người đều đầu phiếu cho nó, thì nó là đúng!
Nếu không có các lý-tưởng đạo đức tuyệt đối, thì điều không thể trách được sẽ là sự sụp đổ của uy-quyền, và người ta sẽ không đáp ứng lại với uy-quyền nữa. Ta có thể tìm được một thí-dụ cho việc này trong RôRm 10:3 Phao-lô nói: “Họ không biết đường lối Thượng-Đế vạch sẵn cho con người đến bậc công-chính, lại cố gắng lập công đức theo luật-pháp chứ không theo đường lối Ngài”.
Trong bầu không khí trí-thức của các trường cao đẳng và đại học ngày nay, mỗi câu khẳng định hay định-đề có thể bị thắc mắc đặt thành vấn-đề. Chẳng có gì còn được gọi là đúng, sai, phải, trái nữa. Câu trả lời hôm nay là: “Cái đó còn tuỳ!”. Luân-lý đạo đức rất uyển chuyển, tùy thuộc vào hoàn cảnh hoặc tình hình trong đó mọi sự việc xảy ra.
Tâm trạng của phần đông người ta ngày nay là không muốn có ai bảo mình nên làm gì, hay một việc gì đó là điều phải làm. Điều này gợi ý về một “việc phải làm” hay một đòi hỏi đạo đức nào đó, và đòi hỏi phải có một uy-quyền đạo đức đàng sau nó! Người ta thường bảo: “Ai nói như thế?” hay “Thế ông ta cho rằng mình là ai?” Hoặc “Điều gì khiến ông ta cho rằng mình có uy quyền ở đây?” Bầu không khí nổi loạn và đề kháng này đang phát triển mạnh, mà nhiều người gọi là “khoảng chân không đạo đức”.
•Thất bại trong việc truyền dạy các nguyên-tắc về uy-quyền.
Một số điểm đáng trách có thể quy cho các tổ chức giáo dục đã không dạy đúng các nguyên-tắc về lãnh đạo và uy-quyền. Uy-quyền, quyền lãnh đạo và quản-lý là các chủ-đề rất được nhiều người quan tâm chú ý, nhưng cách thức mà các chủ-đề ấy được truyền dạy trong phần lớn các trường học khiến nhiều người nghi ngờ và thắc mắc đặt vấn đề đối với việc khẳng định vai trò dành cho quyền lãnh đạo.
Ngày nay, ngồi tại một địa vị có uy-quyền liên đới nhiều với sự chỉ trích và công kích. Khi phân tích tại sao sự việc lại quả đúng là như thế, nhiều người đã chỉ vào các giáo-trình truyền dạy phương pháp quản-lý. Các quyền cá nhân đã được đề-cao đến mức các nhà cầm quyền luôn luôn xuất hiện như “những kẻ xấu”.
Những vụ công-kích người có uy-quyền thường xảy ra trong các trường cao đẳng và các lớp đại học. Mọi người dường như “có quyền muốn nói gì thì nói”. Người ta lường gạt lừa dối nhau, chẳng buồn tuân thủ luật-pháp chi cả. Nếu bạn có thể tống khứ nó đi, thì dường như làm như thế là phải, là đúng. Cho nên chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi hiện nay đang có khủng hoảng về uy-quyền!
Các cấp lãnh đạo thất bại trong việc nêu gương tốt.
Những chuyện tai tiếng trong đời sống các nhà cầm quyền dường như có xu hướng làm suy giảm việc người ta đáp ứng lại với uy-quyền. Nếu cuộc đời một người lãnh đạo không phản ảnh đúng điều ông ta nói, thì rất khó được tín nhiệm và tin cậy trong vấn-đề thực thi quyền hành của người ấy. Đây chắc chắn là một lời chỉ trích có giá-trị và một số những điều trách cứ phải đổ lên vai các nhà cầm quyền.
ChCn 29:2 chép: “Người liêm chính cai-trị, dân-sự hân hoan; kẻ ác nắm quyền, dân chúng lầm than”.
Tân-ước nhấn mạnh trên các phẩm cách của những người có địa-vị lãnh đạo - họ phải nêu gương tốt. Lẽ dĩ nhiên cách ăn ở cư-xử đạo đức như thế khẳng định là phải có các lý tưởng đạo đức tuyệt đối để chúng ta căn cứ vào đó mà thẩm định, và các lý-tưởng tuyệt đối đó có uy-quyền đạo đức.
Đề-cập các giáo-sư giả và các cấp lãnh đạo vô-đạo, Thánh Kinh chép:
“Như vậy, Chúa biết giải cứu người tin-kính khỏi cơn cám-dỗ; còn kẻ vô-đạo đến ngày phán-xét sẽ bị Ngài hình-phạt. Ngài đặc biệt nghiêm-khắc với những kẻ sống buông thả theo dục-vọng xấu xa, những kẻ kiêu-căng, liều lĩnh, dám khinh mạn cả các bậc tà-linh cường bạo” (IIPhi2Pr 2:9-10).
Trong câu 8 sách của mình, Giu-đe thêm: “Thế mà những kẻ lầm lạc kia cứ sống mãi cuộc đời gian ác, làm nhơ nhuốc thân thể, khinh bỉ mọi uy-quyền và chế giễu cả các bậc tà-linh cường bạo”.
Đặc điểm của các giáo-sư giả này là khinh dể và khước từ uy-quyền:
-Khuynh hướng tự nhiên muốn nổi loạn.
-Một số người không thích thừa nhận sự thật này, nhưng ta tìm thấy nó nhiều lần trong Thánh Kinh. Con người vốn tội-lỗi, và các hành động của người bị bản tính tội-lỗi và vị kỷ cai trị.
Bản tính ấy vốn có ngay từ khi chúng ta được sanh ra đời. Trong Thi Tv 51:5, Đa-vít nói: