Phần 3: Đạo Zoroastrian.

CÁC TÔN GIÁO Ở TÂY Á

Đạo Zoroastrianism.

Mục đích

Mục đích của bài này là nhằm đem lại sự hiểu biết về những lý-tưởng tôn-giáo tốt đẹp của Zoroastrian và vạch ra rằng con người không thể nào đạt được những lý-tưởng đó qua các việc tốt lành. Chúng tôi hy-vọng rằng qua việc nghiên-cứu bài học này bạn sẽ có kinh-nghiệm sâu xa hơn về ân-điển của Đức Chúa Trời. Ước mong bài học này thúc-giục các bạn cầu-nguyện nhiều hơn để những người theo đạo Zoroastrian có thể nhận ra sự vô ích của các việc lành như là một phương tiện để đạt được sự cứu-rỗi và họ sẽ trở lại với Đức Chúa Trời nhờ ân-điển của Jêsus Christ.

Dàn bài

-Giới thiệu về đạo Zoroaster.

-Đời sống của Zoroaster.

-Kinh điển của đạo Zoroaster.

-Lịch-sử của đạo Zoroaster.

-Những niềm tin của đạo Zoroaster.

-Các nghi lễ và các quy-luật đạo đức luân-lý của đạo Zoroaster.

-Niềm hy-vọng sau cùng của đạo Zoroasrer.

-Đánh giá đạo Zoroaster.

Các mục tiêu bài học

Khi hoàn tất bài học này bạn sẽ:

-Mô-tả vị trí của đạo Zoroaster giữa các tôn-giáo của thế giới.

-Thuật lại những chi-tiết trong tiểu-sử của người sáng lập đạo Zoroaster.

-Giải thích sự tôn-kính đối với Zoroaster.

-Mô-tả kinh điển của đạo Zoroaster.

-Tóm lược lịch-sử của đạo Zoroaster.

-Xác định và giải thích các niềm tin của đạo Zoroaster.

-Mô-tả tóm tắc các nghi lễ và luật-lệ luân lý của đạo Zoroaster.

-Tóm tắt hy-vọng sau cùng theo giáo lý của đạo Zoroaster.

-Đánh giá đạo Zoroastrian.

Các sinh hoạt học tập:

1. Đọc kỹ dàn bài mục đích và các mục tiêu.

2. Tìm hiểu ý nghĩa của các từ ngữ trong bản liệt kê các từ ngữ quan-trọng mà bạn chưa nắm rõ.

3. Đọc từ trang 199 - 219 trong sách giáo khoa.

4. Nghiên-cứu phần triển khai bài học, trả lời các câu hỏi và so sánh câu trả lời của bạn với phần giải đáp chúng tôi đưa ra.

5. Xác định trên bản đồ những địa điểm có tín-đồ của đạo Joroastian sinh sống.

Từ ngữ quan-trọng

Thiên-sứ học

kinh điển phụ

băng hoại

Ma quỷ học

căm ghét

hiệu quả

ngữ nguyên

(thuộc về) vũ-trụ học

người bảo hộ

di truyền

(thuộc về) thời cuối cùng

sự kinh khiếp

cảnh giác

hư-nát

nguy hại

Triển khai bài học

Mục tiêu: Mô-tả vị trí của đạo Zoroaster giữa các tôn-giáo trên thế giới

Giới thiệu về đạo Zoroaster.

(Hume 199-201)

Zoroaster là một tôn-giáo sáng lập bởi Zoroaster tại nước Persia. Zoroaster sáng lập tôn-giáo này vào thời điểm nào thì vẫn còn là vấn-đề tranh cãi giữa các học-giả. Một số học-giả cho rằng Zoroaster đã sống vào khoảng 6000 TC. Nhưng có lẽ đúng hơn ông đã sống vào khoảng 660 tới 583 T.C. Đề-cập đến Zoroaster, Ling cho rằng “truyền-thống ghi chép rằng đấng tiên-tri của Iran bắt đầu chức-vụ tiên-tri của ông 258 trước thời đại của Alịch sơn tức là vào khoảng 588 T.C.

1. Hãy trưng dẫn định nghĩa chính xác của Hume về đạo Zoroastrian.?

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

2. Căn-cứ vào ý kiến của Hume, trong những câu dưới đây câu nào đúng? Việc nghiên-cứu đạo Zoroaster là rất quan-trọng bởi vì đạo nầy

a) là tôn-giáo cổ xưa nhất trên thế giới

b) Hiện nay có ít tín-đồ hơn các tôn-giáo khác.

c) Có mối liên-hệ gần gũi với Kinh thánh hơn bất cứ tôn-giáo trái với Kinh thánh nào khác.

d) Là một trong những tôn-giáo tăng-trưởng nhanh nhất trên thế giới.

3. Các vua của Đế quốc Persia vốn là một người theo đạo Zoroaster đã được nhắc đến trong 8 sách của Cựu-ước. Hãy kể tên trong 4 trong số 8 sách đó.

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Chúng ta nhìn nhận rằng các bác sĩ từ phương đông đến thăm viếng hài nhi Jêsus (Mat Mt 2:1-2) chính là những thầy tế-lễ của đạo Zoroastrian bởi vì họ đã đến từ phương đông và bởi vì họ đã được hướng dẫn bởi một ngôi sao: Các thầy tế-lễ của đạo Zoroastrian cũng là những chiêm-tinh gia.

4. Hume đã đưa ra một nhận định quan-trọng về những người theo đạo Joroastrian theo sự đánh giá của Kinh thánh về tín-đồ của các tôn-giáo khác. Nhận định đó như thế nào? Hãy viết câu trả lời trong sổ ghi chép.

5. Hãy kể ra hai tước vị được Kinh thánh gán cho Siru.

...............................................................................................................................

Hume cho rằng Kinh thánh đã chịu ảnh hưởng về mặt giáo-lý của đạo Zoroastrian. Chẳng hạn ông nghĩ rằng khái-niệm về Sa-tan ở trong Kinh thánh xuất phát từ đạo Zoroastrian. Chúng ta có thể nói chính xác hơn là các tác-giả của Kinh thánh đã sử dụng những từ ngữ của đạo Zoroastrian để diễn-tả các quan-niệm của Kinh thánh.

RôRm 1:18-25 dường như đã đề-cập đến môt sự mặc-khải căn-bản nhưng con người đã đi trật khỏi chân-lý và thiết lập nên các tôn-giáo riêng của họ. Như thế có nghĩa là chúng ta có thể thấy được những dấu vết của mặc-khải sơ khởi về chân-lý trong tất cả các tôn-giáo trên thế giới.

Paul Zaagen phủ nhận ý-kiến cho rằng: “Người Do-Thái tiếp nhận những ý tưởng tôn-giáo từ đạo Zoroastrian” nhưng nhìn nhận rằng người Do-Thái và người theo đạo Zoroastrian “đến cùng mục đích qua những con đường khác nhau”

Haagen xác nhận tính cách vĩ đại của các lời dạy dỗ của Joroaster khi ông trưng dẫn A. V.W Jackson như sau:

Ngoài Do-Thái giáo và Cơ-đốc giáo không thể tìm thấy trong thời cổ đại một tôn-giáo nào chân-thật, cao cả và có niềm tin vào sự sống lại của thân thể, sự sống đời đời và sự xuất hiện của Đấng cứu thế cũng như phần thưởng và hình phạt dành cho những linh-hồn bất tử như thấy trong Kinh điển của người Iran cổ đại được dạy dỗ bởi giáo-sư vĩ đại Zoroaster.

6. Từ ngữ nào xuất phát từ văn hóa Persia được Chúa Jêsus sử dụng trong LuLc 23:43 để trình-bày một quan-niệm của Kinh thánh?

...............................................................................................................................

7. Trong những câu dưới đây câu nào là đúng? Đạo Zoroastian tự thể hiện như là

a) tôn-giáo mở đường cho các tôn-giáo khác.

b) Một sự hòa đồng các tôn-giáo.

c) Một sự đóng góp cho các tôn-giáo.

d) Một tôn-giáo vượt trên các tôn-giáo khác.

e) Một sự bổ túc cho các tôn-giáo.

Hume viết rằng mặc dầu “Zoroaster là người sáng lập tôn-giáo đầu tiên đã truyền-bá một tôn-giáo nhắm đến cả thế giới nhưng trải qua 400 năm trở lại đây những người theo đạo Zoroastrian đã duy trì một tôn-giáo có số tín-đồ thu hẹp dần.”

Ông Ling cho rằng “Đạo Zoroastrian ngày nay chỉ còn là một tôn-giáo thiểu số tại Ba-tư và phía Tây Ấn-độ. Hume cũng cho rằng vào thời điểm 1959 tổng số tín-đồ của đạo Zoroastrian khoảng dưới 150 ngàn.

8. Tại sao đa số những người theo đạo Zoroaster hiện sống tại Ấn-độ?

9. Hãy đánh dấu trên bản đồ những vùng mà hiện nay tín đồ đạo Zoroastrian hiện đang sống.

Mục tiêu: thuật lại những sự kiện liên quan đến tiểu sử của người sáng lập đạo

Đời sống của Zoroaster.

(Hume 201-206)

Zoroaster Lin cho rằng từ ngữ “Zarathustra” trong tiếng Iran chính là từ ngữ “Zoroaster” trong tiếng Hy-lạp.

10. Theo Jackson thì Joroaster sống vào khoảng:

a) 6000 T.C

b) 600 T.C

c) 1000 T. C

d) 1400 T.C

11. Trong những yếu-tố dưới đây yếu-tố nào thường không phải là những lời tuyên-bố về các đấng sáng lập tôn-giáo và không được gán ghép cho việc sinh ra và đời sống của Joroaster.

a) Kinh-nghiệm siêu nhiên của người mẹ.

b) Sự bảo vệ kỳ diệu đối với đứa trẻ.

c) Những khả năng đặc biệt của đứa trẻ.

d) Các bằng-chứng lịch-sử của những điều trên.

Cả Haagen và Hume đều nói đến 2 thời điểm quan-trọng trong cuộc đời Zoroaster: thời điểm thứ nhất xảy ra vào lúc ông 30 tuổi khi ông nhận được sự kêu-gọi cao cả và sự-kiện thứ hai khi ông 42 tuổi và đạt được những thành công tại triều đình Ba tư như là một lãnh tụ tôn giáo. Ở tuổi 30 Joroaster cảm nhận rằng ông được kêu-gọi đến trước sự hiện diện của Ahura mazda (Thượng-đế của đạo Zoroastrian) và được Ahura mazda tấn phong làm tiên-tri. Sau biến-cố này Zoroaster đã dạy dỗ như một người “ý thức rõ ràng mình được lựa chọn bởi Thượng-đế để truyền-giảng chân-lý cho nhân-loại”

12. Kinh điển của đạo Zoroastrian mô tả sự kêu gọi của Zoroaster như “ tiếng kêu của con dê” Hume giải nghĩa tiếng kêu của loài vật như thế có nghĩa gì?

...............................................................................................................................

13. Trong những câu dưới đây câu nào mô-tả đúng nhất điều Zoroaster coi là nhiệm-vụ cao cả của mình?

a) Rao giảng về một tôn-giáo rộng lớn khắp thế giới.

b) Khiến những người gian ác ăn-năn trở lại.

c) Tẩy-sạch những xấu xa trong xã hội.

d) Dâng hiến những tư tưởng, hành động và lời nói tốt đẹp cho Mazđa.

e) Tất cả những điều trên.

Ở quảng giữa 2 khúc quanh trong cuộc đời, Zoroaster đã gặp sự chống đối mạnh mẽ đối với lời giảng dạy của ông. Việc Hume mô-tả ông nghi ngờ Thượng-đế trong suốt giai đoạn nầy ngụ ý rằng ông bị Sa-tan cám dỗ. Hagen xác nhận rằng căn-cứ vào Kinh điển của đạo Zoroastrian thì Zoroaster bị cám-dỗ bởi quỷ Buiti được sai đến bởi Ahriman. Ahriman chính là ma quỷ trong tôn-giáo Zoroastian.

14. Theo Hume thì câu nào dưới đây không đúng Zoroaster?

a) Bị tra tấn bởi những người cầm quyền.

b) Bị đuổi không cho cư-ngụ

c) Bị những người quý tộc và bạn bè từ bỏ.

d) Bị tà-linh cám-dỗ.

Ghi chú: Mặc dầu Joroaster chỉ dẫn dắt được một người trở lại đạo trong suốt 10 năm đầu của chức-vụ, nhưng người đó rất quan-trọng đối với đạo Zoroastrian. Người đó là thân quyến của Zoroaster tên là Maidhioy - Maonha người đã trở thành “thánh Giăng của đạo Zoroastrian”

15. Trong những câu dưới đây câu nào mô-tả đúng nhất yếu-tố đã dẫn đến sự thành công của Joroaster sau bước ngoặt thứ hai trong cuộc đời của ông ?

a) Sự theo đạo của Hoàng gia Ba-tư bao gồm cả nhà vua.

b) Sự-kiện Hoàng đế Ba-tư tuyên-truyền cho cho đạo Joroaster.

c) Việc Joroaster sai các giáo-sĩ ra đi truyền-bá đạo của ông.

d) Việc sử dụng sức mạnh quân đội.

e) Tất cả những điều trên.

16. Trong những câu dưới đây câu nào nói về một sự-kiện trong cuộc đời của Joroaster nhưng không căn-cứ vào các tác-phẩm của đạo Joroastian?

a) Ông thực hành chủ nghĩa đa-thê.

b) Ông chăm sóc gia đình.

c) Ông liên tục tham gia các cuộc hành quân.

d) Ông qua đời trong chiến trận.

e) Ông qua đời lúc 77 tuổi.

Mục tiêu: Giải thích mức tôn-sùng đối với Zoroaster.

Sự tôn-kính Zoroaster.

(Hume 206-207)

17. Bạn hãy đọc cẩn thận đoạn mở đầu ngắn về phần nầy của Hume. Sau đó hãy mô-tả bằng từ ngữ của bạn điều Hume đã nói về sự tôn-sùng Zoroaster và điều ông nói về giới hạn của sự tôn-sùng nầy.

Ghi chú: Hume căn cứ vào Kinh điển Zoroaster để nêu lên 2 đặc tính quan-trọng đã gây nên sự mâu thuẫn trong tâm hồn của Zoroaster: “Trong phần đầu của tiểu-sử tự thuật của Zoroaster trong Kinh điển đạo Zoroastian được mô-tả Zoroaster như một người sùng-đạo sốt sắng và khiêm tốn .... nhưng cách thức truyền -bá đạo của ông lại thể hiện một sự thù ghét rất sâu sắc”.

18. Trong những điều sau đây điều nào không được Hume nói đến khi mô-tả cá tính của Zoroaster

a) tinh thần thù ghét.

b) Khuynh hướng dùng sức mạnh quân đội để truyền-bá tôn-giáo.

19. Trong phần nói về “việc tôn-sùng Zoroaster trong thời cận đại”, Hume nhận xét rằng trong các tài-liệu SBE cho thấy có cả sự tôn-sùng siêu nhiên lẫn tôn-sùng không siêu nhiên đối với Zoroaster.

....a. Đỉnh cao của nhân-loại.

....b. Hiện hữu trước thời gian.

....c. Người trổi vượt nhất trong nhân loại sinh ra bởi một người nữ đồng trinh.

....d. Lãnh tụ của dòng dõi sinh vật đi bằng 2 chân

1) Những khía cạnh tôn-kính siêu nhiên.

2) Những khía cạnh tôn kính không siêu nhiên.

Mục tiêu: Mô-tả kinh điển của đạo Zoroastrian.

Kinh điển của đạo Zoroastrian.

Tên tổng quát của các kinh điển đạo Zoroastrian là Avesta. Mặc dù Hume không đề-cập đến ở đây nhưng đã có “một số lượng lớn văn-phẩm được viết bằng thổ ngữ Pahlavi” bàn về kinh điển Avesta. Những văn phẩm này được viết trước thời Hồi-giáo chiếm đóng Ba-tư vào thế kỷ thứ 7, Haagen nhận xét rằng những văn-phẩm được viết bằng tiếng Pahlavi không có nhiều giá-trị ngoại trừ chúng giữ lại được kinh điển “Avesta”

Ghi chú: Haagen nêu lên rằng bởi vì Avesta và Pahlavi là hai tử ngữ nên các sinh viên trung bình ngày nay gặp khó khăn trong việc tìm hiểu hai sách nầy. Tuy nhiên các sinh viên có thể đọc bản dịch của Max muller. (Cũng được gọi là bản dịch SBE)

20. Kinh điển Ấn-độ giáo nào được coi là song song với kinh điển Avesta của đạo Zoroastian?

...............................................................................................................................

Các học-giả có những ý kiến khác nhau về việc phân chia kinh Avesta. Hume chia Avesta thành 5 phần. Bạn cần biết tên và nội dung của 5 phần nầy. (xem biểu đổ 4.2)

-Yasna: Nghi-lễ chính.

-Visperad: Nghi-lễ phụ.

-Vendidad: Luật về thầy tế-lễ và nghi lễ.

-Yashts: Lời cầu-khẩn các thiên-sứ.

-Khorda - Avesta: Sách cầu nguyện.

21. Cho biết phần duy nhất của Avesta được do là cho chính Joroaster viết. Cho biết thể loại văn chương và phần nầy thuộc về phần nào trong Kinh điển Avesta.

Vào năm 220 SC kinh Avesta được dịch ra tiếng Hy-lạp, Latin và một sách giải nghĩa gọi là Zend được thêm vào. Tất cả hai sách nầy được biết đến như là kinh Zend-Avesta đây là kinh điển hiện thời của người Parsis.

Sau khi đã thảo luận về kinh điển của đạo Zoroastrian đến đây chúng ta phải xem xét một câu hỏi chung liên quan đến kinh điển của tất cả các tôn-giáo: bằng cách nào người ta có thể kiểm tra tính xác thực và chân-thật của một kinh điển? Một trong những phương pháp kiểm tra là hỏi và trả lời những điều sau: Ai viết kinh điển đó? Kinh điển đó đã được ghi chép và bảo tồn như thế nào? Kinh điển đó có tính-chất lịch-sử hay thi ca? Kinh điển đó có tính chất lịch-sử hay huyền thoại? Kinh điển đó có tính-chất suy đoán không? Kinh điển đó có sự nhất quán nội tại và có những bằng-chứng ngoại tại để ủng hộ tính chân-thực của mình không?

Mục tiêu: Tóm tắt lịch-sử của đạo Zoroastrian .

Lịch sử của đẠo Zoroastrian.

(Hume 208-209)

Mối liên-hệ gần gũi giữa lịch-sử của đạo Zoroastian và lịch-sử của quốc gia xuất phát đạo này không phải là một trường hợp hiếm hoi trong lịch-sử tôn-giáo thế giới. Thường khi tình trạng tôn-giáo của môt quốc gia trở thành một yếu-tố quan-trọng quyến định sự thành công hay thất bại của quốc gia đó về mặt chính trị.

22. Bạn có thể học được điều gì qua sự-kiện Ba-tư chiến thắng Ba-by-lôn ngay sau khi Ba-tư chấp nhận đạo Zoroastian.

...............................................................................................................................

...............................................................................................................................

Thông thường tình trạng chính trị suy sụp đi kèm với tình trạng suy đồi về mặt tôn-giáo. Phần hai và ba của bài tóm tắt lịch-sử đạo Zoroastrian của Hume nêu lên một điển hình về tình trạng nầy. Cuộc chiến tranh giữa Hy-lạp và Ba-tư kết thúc dẫn đến một thời gian dài Ba tư thuận-phục quyền cai-trị của Hy-lạp cũng là thời gian mà đạo Joroastian suy thoái trở thành một đạo chủ trương đa thần (Haagen 221).

23. Những tác-giả Hy-lạp chịu ảnh hưởng bởi đạo Zoroastrian như thế nào trước khi đạo nầy thoái hóa?

...............................................................................................................................

24. Bạn có thể nêu lên một trường hợp khác trong đó sự hưng thịnh tôn--giáo góp phần tạo nên sự hưng thịnh về mặt chính trị và sự suy đồi về mặt tôn-giáo góp phần gây nên sự thất bại về chính trị hay không?

Sau khi Kinh Avesta được dịch ra tiếng Hy-lạp và tiếng Latin vào năm 220 SC đã có một nổ lực nhằm phục-hưng đạo Zoroastrian. Đúng như điều chúng ta vừa nói ở trên, cuộc phục-hưng tôn-giáo nầy đã góp phần tạo nên sự phục-hưng của đế quốc Ba-tư về mặt chính trị.

25. Trả lời những câu hỏi sau đây liên-quan đến đạo Zoroastrian kể từ cuộc xâm chiếm của người Hồi-giáo.

a. Tại sao những người theo đạo Zoroastrian di-cư qua Ấn-độ?

...............................................................................................................................

b. Họ đã phát triển như thế nào tại Ấn-độ.

...............................................................................................................................

c. So sánh với các cộng đồng tôn-giáo khác thì họ đã thực hiện sự bố thí theo tinh thần bác ái như thế nào?

...............................................................................................................................

Đề-cập đến thời đại hiện nay, Haagen nhận định rằng với việc có mặt của người Anh tại Ấn-độ, những người Parsis “tự cho mình là những người trung gian giữa phương Đông và phương Tây”. Sau đó ông so sánh tình trạng tha hương của những người theo đạo Zoroastrian với tình trạng lưu-lạc của người Do-Thái và nhận định rằng những người Do-Thái đã thể hiện thái-độ tích cực hơn trong thời gian lưu-lạc của họ bởi vì “Những người Do-Thái đã duy trì chủ thuyết độc thần và giữ vững sự tin tưởng rằng họ đã được Đức Chúa Trời lựa chọn và giao nhiệm-vụ”

Sự-kiện “sự cứu-rỗi theo đạo Zoroastrian căn-cứ vào việc lành” chứ không dựa trên ân-điển đã là một yếu-tố quan-trọng khiến người theo đạo Zoroastrian không có ý thức vững vàng về điều họ được Thượng-đế lựa chọn và sai phái.

26. Ghép những giai đoạn trong lịch-sử của đạo Zoroastrian với những thời điểm ở cột bên phải.

....a. Phục-hưng đi đôi với nền độc lập của Ba-tư.

....b. Lưu-lạc và im lặng.

....c. Đặt nền-tảng và bành trướng.

....d. Lệ thuộc và suy thoái.

....e. Chống lại sự lệ thuộc.

1) 583 - 480 TC

2) 480 - 330 TC

3) 330 TC - 226 SC

4) 226 - 651 SC

5) Từ 651 SC

Mặc dù các tôn-giáo trên thế giới (kể cả Cơ-đốc giáo) đôi khi đã dùng sức mạnh chính trị để truyền-bá chân-lý nhưng Chúa Jêsus không tán thành phương pháp này. Ngài đã tuyên-bố rằng “Các lãnh tụ của các dân ngoại thi hành quyền lực trên dân chúng” nhưng các môn-đồ của Chúa Jêsus phải tuân theo gương mẫu của Ngài là bày-tỏ sự cao cả của chân-lý qua việc phục-vụ người khác (Mat Mt 20:25-28). Việc truyền-bá chân-lý cần phải được thực hiện trong tình yêu thương và sự hòa-bình.

Mục tiêu: Xác định và giải thích các niềm tin của đạo Zoroastrian .

Niềm tin của đạo Zoroastrian.

(Hume 209-213)

Trong khi đạo Zoroastrian dạy rằng Ahura mazda là vị thần-linh đáng tôn-thờ trên hết, dường như đã có nhiều đối tượng của sự thờ-phượng khác ở Ba-tư vào giai đoạn Zoroaster xuất hiện. Sự-kiện Avesta dành sự thờ-phượng cho những vật không có sự sống như mặt trời, mặt trăng, các ngôi sao, lửa, gió, nước và núi rõ ràng cho thấy một khung cảnh của chủ thuyết vạn vật hữu-linh đang thịnh hành khi Zoroaster sinh ra.

Pomerville nhận xét rằng: “Chủ thuyết vạn vật hữu-linh có lẽ là tôn-giáo cổ xưa và phổ biến rộng rãi nhất trong tất cả các tôn-giáo ngoại bang”. Ông cũng nhận xét rằng: quan-điểm cơ-bản của chủ thuyết nầy cũng cho rằng không những chỉ các vật có sự sống nhưng cả vật không có sự sống cũng có linh-hồn.

27. Trong những câu sau đây câu nào không phản ánh đúng quan-niệm của đạo Zoroastrian về đấng tối-cao? Amura mazda.

a) Thượng Đế khôn-ngoan.

b) Đấng Tạo hóa.

c) Thượngđế hiện diện khắp mọi nơi.

d) Thần linh đẹp đẽ.

e) Thần rộng lượng, phong phú.

28. Trong những điều dưới đây điều nào không được nhắc đến trong danh sách của Hume về các đức-tính tốt đẹp Ahura mazda?

a) Nhìn thấy mọi việc.

b) Biết hết mọi điều.

c) Vô cùng mãnh mẽ.

d) Đấng tự mặc-khải.

e) Cha của sự công-chính.

Tác-giả Bradley đề-cập đến quan-niệm của đạo Zoroastrian về Angra mainyu, thủ lĩnh của quỷ, như là một “sức mạnh đòi hỏi con người phải trung-thành với mình ... là nhân vật đối lập lại với Ahmura mazda. Đây chính là Chúa của sự tối tăm và của sự dối trá” .

29. Trong những câu dưới đây câu nào không phản ảnh đúng quan-điểm của Joroastian về Angra mainyu?

a) Là thủ lĩnh của các tà-linh.

b) Không thể ngăn trở Ahmura mazdt.

c) Đã hiện diện từ lúc ban đầu.

d) Cùng hiện hữu với Ahmura mazda trong thời hiện tại.

e) Không thể nào so sánh với Ahmura mazda.

Theo quan-điểm nhị nguyên thuyết của đạo Zoroastrian thì Thượng đế (Ahmura mazda và Sa-tan) (Angra mainyu) không chỉ là 2 nguyên-lý nhưng còn là 2 thân-vị đối nghịch với nhau. Vì cả 2 đều tồn tại vĩnh-cửu và có quyền-năng như nhau nên cuộc tranh chiến giữa hai bên được gọi là “nhị nguyên thuyết”. “Đức-tin chân-chính tin tưởng rằng trong cuộc chiến đấu giữa 2 vị thần thiện ác để nhằm thống-trị thế giới, Ahmura mazda chắc chắn sẽ đắc thắng”

Ghi chú: Haagen nhận-xét rằng giáo-lý của đạo Zoroastrian không có tính chất tiền định. Đạo này dạy rằng con người là một loài có ý chí tự-do.

30. Hãy so sánh số lần Zoroaster nói đến Angra mainyu trong các tác-phẩm của ông và số lần Angra mainyu được nhắc đến trong những tài-liệu đạo Zoroastrian sau nầy.

31. Trong những câu dưới đây câu nào không phải là quan-niệm của Zoroastrian về các linh tốt lành? Các linh tốt lành là:

a) Có liên-hệ với Ahmura mazda.

b) Là những nhân vật tôn-giáo không có thân-vị.

c) Được gọi là các thần-linh của sự dồi dào phong phú.

d) Đôi khi được gọi là các thiên-sứ trưởng.

32. Tên tổng quát của các tà-linh theo đạo Joroastian là gì và tên đó có liên-quan đến từ ngữ nào trong tiếng Anh?

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Mô-tả vắn tắt các nghi-lễ và các quy-luật luân-lý đạo đức của đạo Zoroastrian.

Các nghi-lễ và hệ-thống luân-lý của đạo Zoroastrian.

(Hume 213-215)

Đạo Zoroastrian nguyên thủy cũng như đạo Zoroastrian cải cách đều làm phát sinh những hành động, hy-vọng và luân-lý. Những đức-tính tốt đẹp nầy có được là do Đức-tin chân-thật và việc thực hành mỗi ngày những điều mà các nghi-lễ của đạo Zoroastrian tượng trưng. Tuy nhiên việc thi hành các nghi-lễ hình thức kết quả đó không đi đôi với việc thực hành các nguyên-lý đạo đức thì không thể nào đem lại các nguyên-lý đạo đức.

Những người theo đạo Zoroastrian ngày nay nhấn mạnh nhiều đến việc giữ các nghi-lễ “dường như cho rằng tội-lỗi có thể được rửa sạch chỉ bởi các nghi-lễ hình thức”. Đạo Zoroastrian hiện nay đã đánh mất phần lớn đức-tin mạnh mẽ và tính thực tế của đạo Zoroastrian truyền-thống và do đó đã trở thành một tôn-giáo không quan-trọng trong các tôn-giáo trên thế giới.

33. Tại sao người theo đạo Zoroastrian được gọi là “Những người thờ hình-tượng”?

34. Trong những câu sau đây câu nào không phản ảnh đúng điều người theo đạo Zoroastrian nói về lửa? Lửa tượng trưng cho:

a) Thần-linh.

b) Ánh sáng.

c) Sự hủy diệt.

d) Sự ấm áp.

Người Zoroastrian phủ nhận rằng họ thờ hình-tượng và tuyên-bố rằng: “đối với họ lửa chỉ là biểu-tượng của sự tinh-sạch và công-nghĩa của Ahmura mazda cũng như thập-tự giá là biểu-tượng của sự hy-sinh của Chúa Cứu Thế Jêsus”

35. Kinh điển Zoroastrian đã nối kết việc hớt tóc và cắt móng tay với nghi lễ tẩy-sạch như thế nào?

...............................................................................................................................

Đạo Zoroastrian phủ-nhận quan-điểm rộng rãi của nhiều người cho rằng sự sống đời sau tùy thuộc vào việc gìn giữ thân xác của con người. Sách Vendidad tuyên-bố rằng: Đấng tạo hóa đã tạo dựng mọi loài từ hư-vô hoàn toàn có thể khiến thân xác rữa nát của con người sống lại.

36. Kinh Vendidad gọi điều gì là “tội không thể chuộc lại được”.

...............................................................................................................................

37. Hume cho rằng “tháp của sự yên lặng” là:

a) Nơi tiêu hủy các xác chết.

b) Nơi suy niệm.

c) Nơi cầu-nguyện.

d) Nơi gìn giữ các Kinh điển.

Ghi chú: Đạo Zoroastrian cho rằng các nghi-lễ tẩy-rửa của họ có liên-quan đến sức khoẻ con người và xác định rằng: “đó là phương pháp hoàn hảo, kỳ cựu và vẫn còn áp dụng được ngày nay để đem tôn-giáo gắn liền với sự vệ sinh nhằm bảo vệ sức khoẻ của con người.”

38. Sự thờ-phượng trong đạo Zoroastrian nhấn mạnh đặc-tính nào?

a) Bền vững.

b) Đồng nhất.

c) Chân-thành.

d) Thánh-khiết.

39. Bản tóm tắt tín-điều của đạo Zoraostrian theo như Hume trình-bày đã cho thấy một mối quan-hệ thân-hữu với một số đối tượng và qua hệ thù nghịch với một số đối tượng khác. Hãy nêu lên những đối tượng đó và mô-tả mối quan-hệ giữa chúng và những người theo đạo Zoroastrian.

Chúng ta đã nói rằng giáo-lý của đạo Zoroastrian dạy rằng con người là một tạo vật có ý chí tự-do. Đạo Zoroastrian giải thích tại sao con người cần phải áp dụng sự tự-do của mình:

“Tiền đề quan-trọng của nền luân-lý trong đạo Zoroastrian là con người được tự-do lựa chọn cách thức hành động của mình và những kẻ khôn-ngoan sẽ chọn những điều phù hợp với chân-lý, ánh sáng và trật tự qua đó người khôn-ngoan sẽ trở nên đồng nhất với sức mạnh của điều thiện và góp phần đẩy lùi sức mạnh của điều ác.”

Do đó, vai trò của con người trong cuộc chiến này là suy nghĩ những điều tốt, nói những lời hay và thực hiện những hành vi tốt đẹp. (Ling 81).

Tuy nhiên, theo sự dạy dỗ trong Kinh thánh về tội-lỗi thì nền luân-lý nầy không thực hiện. Mặc dầu nghe có vẻ triết-lý nhưng lý-thuyết nầy đã không biết đến quyền lực của tội-lỗi.

40. Trong những câu dưới đây câu nào không phản ánh đúng sự mô-tả của Zoroaster về một người tín-đồ đạo Zoroastrian lý-tưởng? Người tín-đồ Zoroastrian lý tưởng:

a) là một người trung-tín.

b) là người yêu thương kẻ thù nghịch.

c) là người có sự hiểu biết.

d) là người rộng lượng.

e) là người thực hiện việc cúng dường.

41. Đức tính cao cả nhất theo dạy dỗ của đạo Zoroastrian là gì?

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Tóm tắt hy-vọng sau cùng theo sự dạy dỗ của đạo Zoroastrian.

Hy-vọng sau cùng theo cái nhìn của đạo Zoroastrian.

(Hume 215-218)

Hume cho rằng đạo Zoroastrian có lẽ là tôn-giáo đầu tiên dạy dỗ về: “Sự đắc thắng sau cùng của điều thiện đối với điều ác.”

Tuy nhiên chúng ta cần phải nói rõ rằng có lẽ Do-Thái giáo đã dạy dỗ chân-lý nầy trước thời đại của Joroaster. Một trong những ví-dụ về sự dạy dỗ đó là lời tiên-tri của Ê-sai rằng các dân-tộc sẽ “rèn gươm giáo thành lưỡi cày” và sẽ không còn có chiến tranh nữa (ÊsIs 2:1-4).

42. Trong những câu dưới đây câu nào không phải là một phần trong giáo-lý của Zoroastrian về niềm hy-vọng sau cùng? Theo niềm hy-vọng sau cùng của đạo Zoroastrian thì:

a) Mọi người sẽ được sống lại.

b) Kẻ ác sẽ bị đoán phạt và người công-chính sẽ được ban thưởng.

c) Những khoái lạc về mặt vật chất được dành cho những người công-chính ở trên thiên-đàng.

d) Sự tối tăm và những đồ ăn thiu thối dành cho những kẻ ác.

43. Đặc điểm siêu nhiên nào trong cuộc sống của Chúa Jêsus mà Kinh điển của đạo Zoroastrian áp dụng cho đời sống của Soshyant đấng cứu-tinh sắp đến của họ?

44. Mô-tả tóm tắt việc tẩy sạch thời sau rốt theo cái nhìn của Zoroaster.

Đề-tài chính trong hầu hết những luận văn về đạo Zoroastrian đều liên-quan đến sự tương đồng giữa đạo Zoroastrian và giáo-lý về thời cuối cùng trong Do-Thái giáo thời sau lưu-đày và trong Cơ-đốc giáo. Bradley đã đặt vấn-đề: “Đạo này đã có bao nhiêu ảnh hưởng trên đạo kia và yếu-tố nào vốn bắt nguồn từ Kinh thánh hay bắt nguồn từ kinh điển Ba-tư thì rất khó xác định”. Chúng ta cần nhấn mạnh ở đây là mặc dầu các tác-giả Kinh thánh thời sau lưu-đày có thể dùng những từ ngữ trong văn hóa Ba-tư để diễn-tả những quan-niệm Kinh thánh nhưng họ đã không tiếp nhận giáo-lý về thời sau cùng từ đạo Zoroastrian.

45. Giả như bạn gặp một người theo đạo Joroastian ở Bombay. Căn-cứ vào những điều bạn học trong bài này về quan-niệm của người Joroastian về việc tinh-sạch và về gia-sản tôn-giáo lớn lao của người đó, bạn sẽ làm cách nào để thuyết-phục người đó về chân-lý trọn-vẹn hơn trong Cơ-đốc giáo?

Mục tiêu: Đánh giá đạo Zoroastrian căn-cứ vào sự thích hợp đối với thời đại hiện tại, quan-niệm về thế giới và tính chất hợp lý.

Đánh giá Đạo zoroastrian.

(Hume 218-219)

Quan niệm về một đấng tối cao không chấp nhận sự hiện diện của quyền lực tối tăm có cùng quyền hành. Khác với quan-niệm của Ấn-độ giáo cho rằng điều ác chỉ là điều không có thật, đạo Zoroastrian nhìn nhận điều ác là có thật. Tuy nhiên, quan niệm của đạo Zoroastrian về một điều ác bình đẳng với Thượng-đế là không phù hợp với quan-điểm của Cơ-đốc giáo về một Đức Chúa Trời tối cao.

Không có quyền lực ác nào có thể đứng trước mặt Đức Chúa Trời tối cao nếu Ngài không cho phép theo một mục đích rõ ràng. Nếu ý muốn của Đức Chúa Trời bao quát toàn thể vũ-trụ thì xuất xứ và sự hiện hữu của điều ác cũng phải nằm trong ý muốn và sự hiểu biết của Ngài. Điều ác không thể tự nhiên mà có.

Theo Cơ-đốc giáo thì Đức Chúa Trời không tạo nên điều ác nhưng điều ác cũng không xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Theo Cơ-đốc nhân điều ác không phải là một tạo vật của Đức Chúa Trời. Nhưng đó chính là sự méo mó đã xuất hiện khi tạo vật của Ngài lạm dụng sự tự-do mà Ngài dành cho chúng. Do đó, điều ác không tồn tại mãi mãi và không thể ngăn trở chương trình vĩnh-cửu của Đức Chúa Trời. Đấng chí cao điều khiển dòng lịch-sử trong một cách thức Ngài có thể dùng điều ác để thực hiện những mục đích tốt đẹp của Ngài. Thập-tự giá của Đấng Christ là một ví-dụ đẹp đẽ về điều này. Do điều ác nên cần phải có thập-tự giá nhưng Đức Chúa Trời đã biến thập-tự giá thành nguồn phước cho nhân loại.

46. Hãy xác nhận ưu điểm và khuyết điểm của đạo Joroastian bằng cách viết số 1 hoặc số 2 vào trước các câu phát biểu dưới đây.

....a. Đạo nầy xác nhận sự đối kháng giữa điều thiện và điều ác.

....b. Cách thức mà đạo nầy đã dùng để bảo vệ lập trường của mình.

....c. Khải-tượng truyền giáo toàn cầu của đạo nầy.

....d. Sự thích hợp đối với xã hội.

....e. Sự dạy dỗ của đạo nầy về sự phán-xét sau cùng.

....f Giải pháp đạo này đưa ra để giải quyết vấn-đề tội-ác.

....g. Giáo-lý của đạo nầy về ý chí tự-do

....h. Những nền-tảng tạo nên giáo-lý lạc quan về sự cứu-rỗi.

Hume cũng nêu lên một khuyết điểm nữa của đạo Zoroastrian là “Đạo nầy đã không thấy giá-trị của sự đau khổ”. Kinh thánh đã dạy rằng điều ác đôi khi là để dẫn đến mục đích tốt đẹp. Kinh thánh cũng dạy rằng sự đau khổ đôi khi cũng có những mục đích tốt đẹp. Nếu chúng ta là những Cơ-đốc nhân chân chính chúng ta không thể nào trốn tránh đau khổ (IITim2Tm 3:12) và chúng ta cần biết rằng “Nếu chúng ta cùng chịu khổ với Đấng Christ thì chúng ta cũng sẽ chia phần vinh-hiển với Ngài” (RôRm 8:17).

Bài làm: Bạn hãy cầu-nguyện cho những theo đạo Zoroastrian tại Ấn-độ và tại Iran để họ có thể ra khỏi tình trạng cô lập của họ và bước vào ánh sáng huy hoàng của Đức Chúa Trời. Bạn thử viết một lá thơ cho một người theo đạo Zoroastrian ở Bombay hay ở Iran và vạch ra những yếu-tố tốt đẹp trong tôn-giáo của họ và giải thích thêm những điều khác liên-quan đến vấn-đề nầy. Hãy viết thơ trong niềm hy-vọng rằng cuối cùng họ sẽ chấp nhận chân lý và ân điển của Đức Chúa Trời dành cho họ trong Chúa Jêsus Christ.

Bài kiểm tra kết thúc đơn vị một:

Bạn hãy ôn lại những điều đã học từ bài 1 đến bài 4 trước khi làm bài kiểm tra. Cố gắng nhớ lại những điểm đã học trong các dàn bài. Ôn lại các mục tiêu của bài học để chắc chắn rằng bạn đã hoàn tất các mục tiêu đó. Bài kiểm tra nầy sẽ giúp bạn đánh giá sự tiến bộ của bạn và chuẩn bị cho bài thi cuối khóa.