Phần 9: Khổng Giáo.

HungT

Jan 20, 2026

Tác giả: Thomas F.Harrison.

CÁC TÔN-GIÁO Ở ĐÔNG Á

Khổng Giáo

Mục đích

Chỉ cần nghiên cứu vắn tắt bài học này cũng có thể thấy bản chất nhân bản thái quá và nội dung thiếu khái niệm siêu nhiên trong Kinh điển Khổng giáo. Những điều nầy rõ ràng là căn bản của đạo thờ tổ tiên của người Trung Hoa mà Cơ đốc giáo không hoàn toàn chấp nhận. Một trong những mục đích quan trọng của bài học này là so sánh Kinh điển Khổng giáo với Kinh thánh của Cơ đốc giáo hầu giúp các bạn hiểu rõ hơn 1) Sự giới hạn của khổng giáo qua sự nhận biết những sự khác biệt giữa hai Kinh điển và 2) Những cách thức để làm chứng về sự cứu rỗi cho những người theo Khổng giáo bằng cách trình bày những điểm tương đồng giữa hai Kinh điển.

Dàn bài

Vị trí của khổng giáo

Đời sống và sự tôn sùng Khổng tử

Kinh điển của Khổng giáo

Nền luân lý Khổng giáo và quan niệm về Đấng tối cao

Tôn giáo nhà nước trong Khổng giáo

Tôn giáo bình dân trong Khổng giáo

Đánh giá Khổng giáo

Các mục tiêu cuả bài học

Khi hoàn tất bài học này bạn sẽ có thể :

Xác định vị trí của Khổng giáo giữa các tôn giáo trên thế giới

Thuật lại những chi tiết chính liên quan đến tiểu sử của người sáng lập Khổng giáo

Giải thích mức độ tôn sùng Khổng tử trong những thời điểm khác nhau

Giải thích bản chất nhân bản của Kinh điển Khổng giáo

Thảo luận vắn tắt về nền luân lý Khổng giáo và quan niệm cho rằng Thượng Đế không có thân vị.

Giải thích thế nào tôn giáo sơ khai của nhà nước phong kiến Trung hoa đã được tiếp tục trong Khổng giáo và ảnh hưởng của Khổng giáo trên tôn giáo sơ khai đó.

Thảo luận về ảnh hưởng của Phật giáo trên quần chúng qua việc thờ cúng tổ tiên.

Đánh giá Khổng giáo căn cứ vào tính thích hợp với thời đại, tính phổ quát và tính hợp lý.

Các sinh hoạt học tập

1. Nghiên cứu dàn bài, mục đích và các mục tiêu

2. Tìm hiểu các từ ngữ quan trọng, tra cứu nghĩa những từ mà bạn chưa biết

3. Đọc trang 111 - 130 trong sách giáo khoa

4. Làm các bài tập trong phần triển khai bài học và trả lời các câu hỏi trước khi xem phần giải đáp.

5. Bài làm : Khi học xong bài này hãy xem xét “ khuôn mẫu” của Khổng giáo và “ khuôn vàng thước ngọc” trong Kinh thánh (LuLc 6:31), sau đó hãy viết một đoạn trình bày những ý kiến của bạn về hai luật đạo đức này

Từ ngữ quan trọng

đạo làm con

hỗ tương

tuyên bố

thu tập

bài thuyết giảng ngắn gọn

nhà đạo đức học

yêu cầu

cứu thục

rút ngắn

năng lực

Triển khai bài học

Các bạn sẽ nghiên cứu về các tôn giáo phát xuất từ Đông Á đặc biệt là Trung hoa và Nhật Bản. Nền văn hóa cổ đại của Trung Hoa và các tôn giáo ở Trung Hoa có liên quan mật thiết với nhau. Khổng giáo, Lão giáo và Thần đạo đã tạo nên nền văn hóa Đồng Á.

Mục tiêu: Xác định vị trí Khồng giáo giữa các tôn giáo

VỊ trí cỦa KhỔng giáo giỮa các tôn giáo

Hume 111 - 113

1. Trong những câu dưới đây câu nào là đúng. Một số tác giả cho rằng không thể xếp Khổng giáo vào hàng các tôn giáo bởi vì

a) Người sáng lập không tin vào một Thượng Đế có thân vị

b) Khổng giáo không nhìnnhận sự hiện hữu của Thượng Đế

c) Khổng giáo không công nhận sự cai trị của Thượng đế trên thế giới

d) Người sáng lập không cổ võ việc cầu nguyện

2 Nước Cộng Hòa Trung Hoa non trẻ vào năm 1915 đã thực hiện điều gì để thay đổi tôn giáo ở Trung Hoa?

...............................................................................................................................

3 Theo nhận định của Hume thì trong những yếu tố dưới đây, Yếu tố nào đã góp phần vào sự hưng thịnh của Trung Hoa?

a) Nguồn nhân lực không lồ (800 triệu người)

b) Tổ chức quân đội hùng mạnh

c) Tình trạng cô lập với thế giới

d) Chính quyền theo chủ nghĩa cộng sản

e) Những sự dạy dỗ luân lý của Khổng tử

Một đóng góp chính của Khổng giáo vào sự ổn định của xã hội Trung Hoa là “đạo làm con”. Lyall liên kết “ Tôn giáo thờ tổ tiên” với đạo làm con trong Khổng tử “ tôn giáo này đã bắt đầu từ thời đại xa xưa ...Khổng giáo không phát minh ra tôn giáo này. Nhưng chỉ nhìn nhận sự quan trọng của Đạo hiếu đối với sự ổn định của xã hội, ông đã đẩy mạnh sự tôn kính cha mẹ còn sống đến việc tôn kính khi đã qua đời. Ông dạy dỗ rằng con cái phải để tang cha mẹ trong ba năm”.

Tương tự như vậy đạo làm con cũng là một điểm chính yếu trong văn chương Do Thái Môise dạy rằng: “Hãy hiếu kính cha mẹ ngươi hầu cho ngươi được sống lâu trên đất” ( XuXh 20:12).

4 Căn cứ vào sách xuân thu của Khổng giáo lịch sử củaTrung Hoa được ghi chép tới những thời điểm nào trong quá khứ?

...............................................................................................................................

5 Người Trung Hoa dùng từ ngữ nào để nói về đạo Khổng và từ ngữ đó có nghĩa gì?

...............................................................................................................................

Lyall cho rằng Khổng tử là một người bảo thủ và không thể nào sáng lập một tôn giáo mới. “Sự phấn hưng tôn giáo mà Khổng tử đề ra chỉ là trở lại với những cách thức tốt đẹp của thời xưa”. Khổng tử đã thực hiện cuộc cải cách tôn giáo của nhà nước phong kiến trung Hoa mà theo một số tài liệu đã bắt nguồn từ năm 2356 TC. Tuy nhiên chỉ từ 500 TC, tôn giáo đó mới được gọi là “Khổng giáo”. Có thể nói rằng Khổng giáo bắt đầu từ năm 500 T.C và những sự dạy dỗ của Khổng tử đã khai sinh Khổng giáo.

Mục tiêu: Thuật lại những điểm chính trong tiểu sử của Khổng tử .

CuỘc đỜi và sỰ tôn sùng KhỔng tỬ.

Hume 113 - 119

6 Tại sao người Trung Hoa coi Shantung như là nơi thánh địa?

...............................................................................................................................

7 Mô tả Khổng tử khi còn là một em bé trong gia đình.

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Giải thích mức độ tôn sùng Khổng tử theo từng thời điểm

8 Xác định tuổi của Khổng tử trong những thời điểm sau.

a Khi lập gia đình ..................................................................................................

b Khi bắt đầu việc học tập ................................................................................

c Khi thân phụ qua đời .........................................................................................

Hume nhận định rằng các đề tài mà Khổng tử tránh không bàn đến là “ Những điều kỳ diệu, sự đảo lộn trật tự và quyền năng siêu nhiên”. Căn cứ vào nhận xét của Lyall rằng Khổng tử là một người bảo thủ, chúng ta không ngạc nhiên gì khi thấy khổng tử tránh nói tới những đề tài đó.

9 Chức tước cao nhất trong triều đình mà Khổng tử đạt đến là gì?

...............................................................................................................................

10. Trong những câu dưới đây câu nào là đúng? Khổng tử tuyên bố rằng của chính quyền là :

a) Chuẩn bị cho sự chiến thắng quân sự

b) Tạo điều kiện để mỗi người thực hiện tốt công việc.

c) Thu thập ngân sách

d) Giúp các tôn giáo phát triển.

Điều đáng chú ý là sau khi từ quan do những âm mưu và sự ganh ghét đối với ông, Khổng tử vẫn tiếp tục hoạt động cho việc cải cách xã hội. Ông đã đi nhiều nơi giảng dạy về sự cải cách xã hội và gây nên một phong trào cải cách xã hội trong các nhà nước Trung Hoa.

11. Trong những câu dưới đây câu nào là đúng? Khổng tử đã đề xướng viêc cải cách xã hội Trung Hoa qua

a) một cuộc cách mạng có tổ chức.

b) một tổ chức nông nghiệp

c) nguyên tắc tuyển mộ những môn đồ.

d) việc kỹ nghệ hóa

12. Mô tả vắn tắt phản ứng của công chúng Trung Hoa đối với lời kêu gọi cải cách của Khổng tử.

...............................................................................................................................

13. Trong những câu sau đây câu nào là đúng? Phản ứng của Khổng tử đối với sự chống đối bao gồm

a) đôi lúc thất vọng

b) lui về ở ẩn

c) quyết tâm giúp đỡ một thế giới đang có nhiều vấn đề

d) Trả đũa bằng bạo lực

Hume cho biết rằng Khồng tử không bao giờ bị môn đồ lìa bỏ.Sự tin tưởng vững chắc vào bản thân và vào các lý thuyết của mình là hai yếu tố đã giúp các môn đồ của không tử trung tín với ông. Soper nhận xét rằng : “ Khổng tử không hề ngã lòng hoặc bi quan. Ông tin chắc rằng ông nắm giữ bí quyết thành công của một nhà nước và ông có thể khiến đất nước trở thành thịnh vượng nếu người cai trị đất nước chấp nhận áp dụng những nguyên tắc của ông”.

Mặc dầu Khổng tử không thể thuyết phục các Hoàng đế của các vương quốc Trung Hoa áp dụng những nguyên tắc cải cách xã hội của ông nhưng ông vẫn tiếp tục dạy dỗ những điều đó cho các môn đồ cho tới khi qua đời. Những môn đồ này tiếp thu tất cả những dạy dỗ của ông và truyền lại cho hậu thế.

14. Khổng tử đã tự tay viết tác phẩm nào trong những kinh điển Khổng giáo mà ông đã thu thập? Tác phẩm đó đã đem lại kết quả nào?

...............................................................................................................................

15. Trong những lời phê bình dưới đây, lời phê bình nào phản ánh đúng trạng thái tinh thần của Khổng tử khi ông qua đời trong tuổi già?

a) thanh thản và bình an

b) tin tưởng vào sự đắc thắng trong tương lai

c) thỏa lòng với những điều đã đạt được

d) Thất vọng về thành quả đạt được

16. Một trong những môn đồ của Khổng tử đã thể hiện sự trung thành đặc biệt đối với sư phụ của mình sau khi Khổng tử qua đời như thế nào.

...............................................................................................................................

Hume đã nêu lên câu hỏi về điều gì là xác thực và điều gì là truyền thuyết trong các tác phẩm nói về Khổng tử. Sau đó ông nhận định rằng không thể có sự hòa hợp hoàn toàn giữa các tác giả về đề tài này.

17. Tác phẩm của H.G.CREEL, một tác giả hiện đại, nói gì về tính xác thực của Khổng tử ?

18. Tính chất xác thực của những lời dạy của Khổng tử đóng góp gì vào việcgiáo lý của Khổng tử đã uốn nắn lịch sử Trung Hoa suốt những thế hệ vừa qua?

...............................................................................................................................

Không có một người sáng lập tôn giáo nào mà chúng ta đã nghiên cứu trong khóa trình này đã cố gắng tự phong thánh cho mình. Khổng tử cũng theo khuôn mẫu đó. Ông không tự nhận rằng đã đạt được sự trọn vẹn về mặt đạo đức. Sự kiện ông chỉ nhận rằng ông là một người truyền đạt chứ không phải là người sáng lập là một điển hình về thái độ tự đánh giá một cách khiêm tốn.

19. Trong những câu sau đây câu nào đúng? Căn cứ vào ý kiến của các môn đồ trực tiếp của Khổng tử, thì sư phụ của họ hoàn toàn thoát khỏi

a) thiên kiến tuỳ tiện

b) tội lỗi

c) những kết luận võ đoán

d) sự cố chấp

e) Bản ngã vị kỷ

20. Mô tả mức độ tôn sùng Khổng tử trong các tác phẩm nói về ông sau này.

...............................................................................................................................

Hãy khảo sát cẩn thận tóm tắt của Hume về tiến trình nhà nước Trung Hoa tôn dương Khổng tử. Điều đáng chú ý ở đây là việc tôn thờ Khổng tử như một vị thần.

21. Trả lời những câu hỏi sau đây căn cứ vào việc lập đền thờ tôn thờ Khổng tử.

a Trong việc tôn thờ Khổng tử, các hoàng để trung Hoa đã dâng tế lễ cho khổng tử mỗi năm mấy lần và ở đâu?

...............................................................................................................................

b Có bao nhiêu đền thờ ở các địa phương đã được dùng để tôn thờ Khổng tử

...............................................................................................................................

c Số phận của các đền miếu thờ Khổng tử trong những năm vừa qua?

...............................................................................................................................

22. Chính quyền nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa đã làm gì đối với đền miếu thờ Khổng tử ngoại trừ đền miếu ở nơi chôn cất Khổng tử?

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Mô tả bản chất nhân bản của Kinh điển Khổng giáo

Kinh điỂn cỦa KhỔng giáo

Hume 119- 121

Cần ghi nhận rằng Kinh điển Khổng giáo có thể được chia thành hai nhóm căn cứ vào sự kiện Khổng tử có liên quan đến Kinh điển đó hay không. Nhóm thứ nhất được gọi là Ngũ Kinh do chính Khổng tử biên tập. Nhóm thứ hai được gọi là tứ thư hoàn toàn do các môn đồ của ông viết ra.

23. Trong những câu dưới đây câu nào là đúng? Nhóm thứ nhất trong Kinh điển Khổng giáo

a) là tác phẩm của nhiều tác giả

b) Chỉ do một mình Khổng tử soạn ra

c) Bao gồm 4 sách kinh điển.

d) Không được coi là Kinh điển

e) Không điều nào nói đến ở trên là đúng.

24. Ghép các tác phẩm truyền thống của Khổng giáo với nội dung của mỗi tác phẩm

....a Xuân thu

....b Dịch kinh

....c Sao Kinh

....d Kinh thi

....e Kinh thư

....f Kinh lễ

1) Tuyển tập thơ ca thế tục và tôn giáo

2) tóm tắt về lễ phép

3) Trình bày về đạo hiếu tử

4) Lịch sử

5) Nói tiên tri

6) Lịch sử Trung Hoa

25. Phần nào trong sách Kinh thánh có thể được dùng để mô tả những Kinh điển trong nhóm thứ hai của Khổng giáo

a) Các sách tiên tri

b) các thơ tín

c) các sách Phúc âm

d) Cách sách Châm Ngôn

Hume nhận xét rằng “ giáo lý thần học về sự hà hơi không được đề cập đến trong Kinh điển Khổng giáo”. Khổng tử không tin vào quyền năng siêu nhiên. Tất cả những Kinh điển Khổng giáo đều có tính chất nhân bản.

26. Sự kiện những người theo Khổng giáo từ chối việc hà hơi bởi quyền năng siêu nhiên trên Kinh điển của họ có loại bỏ thẩm quyền của các Kinh điển nầy không?

Mục tiêu: Thảo luận vắn tắt về hệ thống Luân lý Khổng giáo và việc khổng giáo cho rằng Thượng Đế không có thân vị .

HỆ thỐng luân lý khỔng giáo và quan niỆm vỀ ThưỢng ĐẾ

Hume 121 - 124

Luân lý đạo đức là việc áp dụng một tôn giáo hay một triết lý vào đời sống xã hội và đời sống cá nhân. Luân lý Cơ đốc giáo có hai khía cạnh : Hướng về Đức Chúa Trời và hướng về con người. Điều thứ hai chính là khía cạnh xã hội. Luân lý có liên quan đến hành vi của con người tùy theo thế giới quan của người đó. Do thế giới quan của người Khổng giáo chỉ có khía cạnh con người nên nền luân lý Khổng giáo không vượt quá khía cạnh xã hội.

27. Hãy nêu lên “khuôn thước” của Khổng giáo ...................................................

...............................................................................................................................

28. Hãy nêu lên “ Khuôn vàng thước ngọc” của Chúa Cứu thế ( LuLc 6:31).

...............................................................................................................................

29. Hãy nêu lên những khác biệt và tương đồng giữa “khuôn thước” của Khổng giáo và “khuôn vàng thước ngọc” của Cơ đốc giáo.

Nguyên tắc đối xử quân tử là một nguyên tắc quan trọng của luân lý Khổng giáo. Hume đã nêu lên năm mối quan hệ của nguyên tắc này. Năm mối quan hệ đó được liệt kê như sau :

1. Đạo quân thần (vua tôi)

2. Đạo Phụ tử ( cha con)

3. đạo phu phụ ( vợ chồng)

4. Đạo anh em

5. Đạo bằng hữu ( bạn bè)

30. Trong những mối quan hệ trên mối quan hệ nào là yếu tố chính yếu của nền văn hóa Trung Hoa?

31. Nói chung, lý tưởng đạo đức của một người theo Khổng giáo là gì?

...............................................................................................................................

Bahm đã bình luận về nguyên tắc cư xử thích hợp như sau. Ông cho rằng khuôn thước của Khổng tử có nghĩa “ kỹ sở bất dục vật thi ư nhân” ( Điều gì mình không muốn người ta làm cho mình thì đừng làm cho người ta)

Bahm là một học giả cho rằng khuôn thước trong Khổng giáo là một hình thức tích cực của khuôn vàng thước ngọc. Tuy nhiên Hume cho rằng khuôn thước của Khổng giáo chỉ là một hình thức tiêu cực của khuôn vàng thước ngọc.

32. Trong những điều dưới đây, điều nào là mẫu mực đạo đức của một người theo Khổng giáo?

a) Con Thượng đế

b) người phi thường

c) người quân tử

d) người giác ngộ

33. Điều gì trong Kinh điển Khổng giáo ngụ ý phụ nữ có vai trò thấp kém hơn nam giới?

...............................................................................................................................

34. Điều nào dưới đây không có trong bản liệt kê của Hume về những đức tính mà Khổng tử ca ngợi?

a) tìm kiếm chân lý

b) điềm tỉnh

c) trung tín

d) mạo hiểm

e) khôn ngoan

Bởi vì nền văn minh công nghiệp và chế độ dân chủ chưa xuất hiện khi nền luân lý của Khổng giáo được hình thành nên hệ thống luân lý Khổng giáo không bao gồm các giải pháp cho vấn đề liên quan đến những tình trạng đó. Tuy nhiên, những nguyên tắc căn bản của nền Luân lý xã hội cần phải tiên liệu trước mọi hoàn cảnh để có thể thích hợp với những đổi thay trong xã hội. Việc thiếu nhìn xa trong lòng của Khổng giáo đã không đáp ứng được những hoàn cảnh thay đổi của xã hội Trung Hoa. Nguyên tắc luân lý đó “ rõ ràng đã được hình thành trong một nền kinh tế tự cung tự cấp”

35. Giải thích nền tảng tôn giáo của hệ thống luân lý trong Khổng giáo.

36. Đâu là những tiền đề ở phía sau những sự dạy dỗ về luân lý của Khổng tử ?

...............................................................................................................................

37. Hãy nêu lên ba từ ngữ Trung Hoa có liên quan đến quyền năng tối thượng điều khiển thế giới cùng với ý nghĩa của các từ đó.

...............................................................................................................................

Ghi chú : Hume nhận định rằng các kinh điển Khổng giáo nói đến “ quyền năng tối thượng” như một nguyên lý không có thân vị ba lần và cũng đề cập đến quyền năng tối thượng đó như có thân bị ba lần. Điều này cho thấy Khổng giáo thiếu “ chiều sâu siêu hình học” bởi vì nếu một người có suy nghĩ rằng thần linh không có thân vị thì người đó cũng không chắc chắn gì về quan niệm đó.

38. Trong thời đại của Khổng tử người Trung Hoa có thể nhận biết về Đức Chúa Trời có thân vị sống động qua phương cách nào?

a) Nhà hội Do Thái giáo

b) Các sứ đồ của Đấng Christ

c) sự khải thị qua Ađam và Nô ê

d) Sự khải thị trong thiên nhiên

e) Sự khải thị cá nhân

39. Sức mạnh siêu nhiên nào được tôn thờ trong Khổng giáo?

...............................................................................................................................

40. Sự kiện người theo Khổng giáo thờ lạy những sức mạnh siêu nhiên được so sánh với việc thờ Phượng trong Ấn độ giáo như thế nào?

Mục tiêu: Giải thích tôn giáo sơ khai được tiếp tục trong Khổng giáo như thế nào và Khổng giáo đã tạo ảnh hưởng gì trên tôn giáo đó .

Tôn giáo nhà nưỚc trong KhỔng giáo

Hume 124 - 126

Những quan lại địa phương của nhà nước Trung Hoa duy trì sự tôn kính đối với Khổng tử trong khi những quan lại tại trung ương lại duy trì sự thờ phượng những sức mạnh thiên nhiên. Điều đó dường như cho thấy rằng sức mạnh ủng hộ chính của việc duy trì Khổng giáo ở tại đám đông quần chúng và sức mạnh chính ủng hộ việc duy trì việc thờ phượng thiên nhiên ở tại những thiểu số thượng lưu trong xã hội.

41. Mô tả vắn tắt sự thờ phượng Ngọc hoàng được cử hành bởi vị Hoàng Đế Trung Hoa.

42. Hãy khảo sát lời cầu nguyện được dâng lên Ngọc Hoàng trong nghi lễ diễn ra năm 1539. Trong những câu dưới đây câu nào không đúng? Lời cầu nguyện trong nghi lễ năm 1539 xác định rằng Thượng đế

a) Là một Thượng đế có thân vị

b) Là đấng tạo hóa và nâng đỡ cả vũ trụ

c) Là đấng điều khiển vũ trụ

d) Là Đấng phán dạy qua các tiên tri

43. Tại sao nghi lễ Thờ phượng Ngọc Hoàng hàng năm lại bị đỉnh chỉ?

Việc thờ cúng trái đất cũng là một nghi lễ được tổ chức hằng năm ở Trung hoa. Đây là một nghi lễ vào mùa hè và được cử hành bởi các quan lại triều đình tại bàn thờ trái đất ở phía Bắc thủ đô Bắc Kinh.

44. Việc thờ lạy mặt trời và mặt trăng được thực hiện khi nào và ở đâu?

Việc thờ lạy Ngọc Hoàng, trái đất, mặt trăng, mặt trời trong Khổng giáo có ý nghĩa gì? Hãy suy nghĩ những điểm sau :

1. Khổng giáo là một tôn giáo tự nhiên chứ không phải là một tôn giáo được mặc khải cách siêu nhiên

2. Khổng giáo có quan điểm rằng lịch sử là một chuyển động tuần hoàn

3. Khổng giáo nhân cách hóa những sức mạnh của thiên nhiên

4. Khổng giáo cho rằng con người là một phần trong quá trình chuyển biến của thiên nhiên.

Chúng ta có thể phỏng đoán cả bốn điều trên. Quả thật, cả bốn điều trên đều là những khía cạnh của thuyết vạn vật hữu linh vốn tồn tại trong Khổng giáo bình dân. Tuy nhiên, Khổng giáo không coi Thượng đế là bình đẳng với thiên nhiên theo như cách của ấn độ giáo. An độ giáo cũng có quan niệm cho rằng lịch sử diễn tiến theo chu kỳ tuần hoàn. Mỗi chu kỳ có bốn giai đoạn, giai đoạn thứ tự được gọi là Kaliyuga sẽ kết thúc trong sự hủy diệt. Quan điển Cơ đốc giáo cho rằng Đức Chúa Trời điều khiển diễn biến của lịch sử hướng về mục đích của Ngài.

Theo quan điểm Cơ đốc giáo con người trở thành một phần trong sự suy đồi và tăng trưởng của thiên nhiên nhưng con người cũng có khả năng nhờ ân điển siêu nhiên để vượt qua những hậu quả của thiên nhiên. Nói rằng con người chỉ là một phần của thiên nhiên có nghĩa là chấp nhận quan điểm máy móc hay quan điểm theo định mệnh thuyết về con người. Mặc dù con người phải tuân theo những định luận của thiên nhiên nhưng có thể tham dự vào hoạt động sáng tạo của Đức Chúa Trời. Khả năng sáng tạo của con người nếu được sử dụng đúng đắn sẽ đưa đến những sự tốt đẹp, nhưng nếu được sử dụng không đúng đắn sẽ dẫn đến sự hủy diệt của con người.

Mục tiêu: Thảo luận về ảnh hưiởng của Khổng giáo trên đám đông quần chúng qua việc thờ phượng tổ tiên

Tôn giáo bình dân trong KhỔng giáo

Hume 126 - 128

45. Khiến cạnh nào trong tôn giáo sơ khai của Trung Hoa được duy trì trong Khổng giáo?

...............................................................................................................................

..............................................................................................................................

Việc thờ cúng tổ tiên chủ yếu có ý nghĩa luân lý đạo đức bởi vì đây là sự tiếp tục của đạo hiếu rất được coi trọng ở Trung Hoa. Nó cũng có ý nghĩa xã hội bởi vì nó đem lại lợi ích lớn lao cho xã hội. Đối với đám đông quần chúng, những nghi lễ này đã thay cho những hình thức tôn giáo.

Trong gia đình theo đạo sự thờ cúng tổ tiên thường có một bàn thờ nhỏ ở đó có đặt một bài vị, tức là nơi ngự của các thần linh. Bài vị này được đặt trên giá bằng gỗ có khắc tên ngày sinh ngày mất của những người đã qua đời. Thường người ta giữ bài vị của ba thế hệ. Khi người cha qua đời, người con trưởng nam cầu nguyện bên ngôi mộ như sau : “ Nguyện cầu xương cốt và thân xác trở về lòng đất và cầu xin linh hồn của người quá cố sẽ ở lại với chúng con nơi bài vị.” Bài vị được đặt trên bàn thờ và những người trong gia đình cúi lạy, thắp nhan đốt đèn cầy và cúng kiến những lễ vật. Việc cúng kiến cho các tổ tiên được thực hiện nhiều lần mỗi năm.

46. Nếu có thể được hãy nêu tên, mô tả hình thức tôn kính dành cho người quá cố trong văn hóa của bạn.

...............................................................................................................................

47. Trong những cách thức dưới đây cách thức nào có thể chấp nhận đối với Cơ đốc giáo trong trường hợp một giáo sĩ đến Trung hoa và đối diện với vấn đề tôn kính tổ tiên ở đây?

a) Chấp nhận điều nầy như một phần của sự thờ phượng Cơ đốc giáo

b) Điều chỉnh cho thích hợp và tiếp thu một phần hình thức tôn kính này vào nguyên tắc Cơ đốc.

c) Hoàn toàn bãi bỏ những hình thức này

d) Giải thích cho người Trung Hoa biết những điểm tương đồng giữa Khổng giáo và Cơ đốc giáo về việc tôn kính cha mẹ.

Trong bài tập này, câu trả lời b, và d là điều một giáo sĩ Cơ đốc giáo có thể thực hiện để tạo mối qua hệ tốt với những người dân Trung Hoa. Mục tiêu của các phương pháp này là : “ giúp người Trung Hoa hiểu được những chân lý của Cơ đốc giáo”

Việc tiếp thu các hình thức tôn kính tổ tiên của người Trung Hoa cần phải căn cứ vào giá trị văn hóa thích đáng và bảo đảm không vi phạm những nguyên tắc Cơ đốc giáo.

48. Bạn hãy mô tả một nghi lễ Cơ đốc giáo có thể áp dụng tại Trung Hoa, nhằm duy trì những yếu tố trong việc tôn kính tổ tiên của người Trung Hoa.

49. Trong những câu dưới đậy câu nào là đúng? Liên quan đến việc tôn kính tở tiên của người Trung Hoa, Giáo hội Công giáo La mã

a) hoàn toàn cấm đoán việc này

b) Chấp nhận việc này mà không cần thay đổi gì cả

c) chấp nhận điều này với một số thay đổi

d) Dùng một nghi lễ khác để thay thế

50. Theo ý kiến của Hume, trong những câu dưới đây liên quan đến phản ứng của nhà nước xã hội chủ nghĩa Trung Hoa đối với việc thờ cúng tổ tiên, câu nào là đúng?

Việc thờ cúng tổ tiên đã

a) bị cản trở

b) Bị hủy bỏ

c) được chấp nhận

d) không được đề cập đến

Người dân Trung Hoa bình thường tin rằng linh hồn của những tổ tiên đã qua đời có ảnh hưởng trên cuộc sống của họ. Họ cũng tin rằng vô số linh hồn cư trú trong trái đất và trên không. Niềm tin của họ vào thần gió và thần nước là một biểu hiện của một tôn giáo theo quan niệm vạn vật hữu linh. Khi nói về Trung Hoa, Kraemer viết rằng “ sẽ là một sai lầm lớn lao nếu quên rằng đời sống của người dân Trung Hoa bình thường vẫn còn chịu ảnh hưởng nặng nề của thuyết vạn vật hữu linh, củama thuật, của bói toán và những hình thức tà thuật”.

Kinh Thánh dứt khoát lên án những điều nầy ( PhuDnl 18:10-12). Chúa Jêsus phán : “ Nếu ta nhờ Thánh Linh của Đức Chúa Trời mà đuổi quỉ thì các ngươi hãy biết rằng vương quốc của Đức Chúa Trời đã đến trên các ngươi” (Mat Mt 12:28 Bản diễn ý)

Mục tiêu: Đánh giá Khổng giáo về tính chất thích hợp với thời đại, về tính chất phổ quát và về tinh chất hợp lý .

Đánh giá KhỔng giáo

Hume 128 -130

51. Việc nhấn mạnh đến luân lý, đạo đức của Khổng tử có ưu điểm gì?

52. Bạn so sánh như thế nào về giá trị của bản chất tốt lành trong con người tự nhiên và giá trị của bản chất tốt lành thiên thượng được tái tạo trong con người qua sự tha thứ tội lỗi và sự tái sinh?

53. Xác định những ưu điểm và khuyết điểm của Khổng giáo về những vấn đề sau đây

....a quan niệm về Đấng tối cao là một thân vị

....b có nguyên tắc đạo đức gần với “ khuôn vàng thước ngọc” của Phúc âm

....c vị trị của Khổng giáo với tư cách là một tôn giáo của nhà nước cầm quyền

....d việc đề cập đến tình yêu thương cứu rỗi.

....e việc nhận biết những trách nhiệm xã hội

....f những nghi lễ theo thuyết vạn vật hữu linh

....g những lý tưởng đạo đức hướng về quá khứ

....h quan điểm của Khổng giáo về giá trị của gia đình

1) Ưu điểm

2) Khuyết điểm

Ghi chú : Hume cho rằng “tính chất phổ quát tiềm tàng của Khổng giáo là một ưu điểm mặc dầu điều đó không được thực hiện. Mặc dầu tính chất phổ tiềm tàng là một ưu điểm của Khổng giáo nhưng sự kiện tính chất đó không thực hiện được đã khiến điều đó trở thành một khuyết điểm.

Những chi tiết sau đầy về người con trai hoang đàng ( LuLc 15:11-32) có thể rất hữu ích trong việc trình bày Phúc âm cho một người theo Khổng giáo :

1. câu chuyện này cho thấy tinh trạng hư mất của con người

2. câu chuyện này bày tỏ tình yêu thương giữa cha con

3. câu chuyện này cho thấy tình yêu thương tha thứ của người cha

4. câu chuyện này phát họa hình ảnh đẹp đẽ về gia đình.

5. câu chuyện này mô tả sự kiêu căn ngạo mạn của người con trai lớn với tinh thần tự cho mình là công bình

54. Khía cạnh nào của Cơ đốc giáo mà bạn nghĩ rằng rất khó cho một người theo Khổng giáo hiểu và chấp nhận?

a) Sự sa ngã của con người

b) Bải giảng trên núi

c) Thân vị và công tác của Đấng Christ

d) Câu chuyện về người Samari nhân từ

Bạn hãy làm bài tập theo chỉ dẫn ở điểm thứ năm trong phần các sinh hoạt học tập.