Phần 12: Do-Thái Giáo

HungT

Mar 19, 2023

This is placeholder text. To change this content, double-click on the element and click Change Content.

SO SÁNH CƠ ĐỐC GIÁO VỚI CÁC TÔN GIÁO

Do Thái Giáo

Mục đích

Mục đích chung của bài học nầy là khảo sát các ưu điểm của đạo Do thái làm cho tôn giáo nầy vượt trên các tôn giáo khác trên thế giới ngoại trừ Cơ đốc giáo ra về chiều sâu thuộc linh, đồng thời khảo sát các nhược điểm của Do thái giáo khiến tôn giáo nầy rơi vào các giáo thuyết cầu kỳ, phủ nhận sự khải tượng thiêng liêng sâu sa hơn của Cơ Đốc Giáo và từ bỏ sứ mệnh truyền giáo của mình. Chúng tôi hy vọng bài học nầy sẽ giúp các bạn đề phòng khunh hướng bội đạo cũng như làm tăng thêm trong bạn lòng khao khát và khả năng giúp đỡ những người Do thái nếm biết sự cứu rỗi trong Đấng Christ.

Dàn bài

Giới thiệu đạo Do thái.

Kinh Thánh của Do thái giáo.

Lịch sử nguyên thủy của Do thái giáo.

Ápraham

Môise.

Quá trình định cư của người Do thái tại Palestin.

Nguồn gốc văn chương tôn giáo của người Do thái.

Các tiên tri Do thái thời đại tiền lưu đày và thời đại lưu đày.

Do thái giáo thời đại luật pháp và Khải thị.

Các khái niệm thần học chính trong Do thái giáo.

Do thái giáo thời kỳ tản lạc.

Phong trào Si ôn.

Giá trị của Do thái giáo

Sự truyền giáo của người Do thái.

Mục tiêu

Khi học xong bài này, bạn sẽ có khả năng.

Tìm ra các đặc điểm của Do thái giáo trong các tôn giáo sau này trên thế giới

Mô tả các đặc tính độc đáo của Kinh Thánh Do thái, nhất là đặc tính đồng nhất giữa nhiều điều khác nhau.

Kể lại lịch sử ban đầu của Do thái giáo, nhắc lại các biến cố trọng đại và các nhân vật chính.

Vạch ra các giai đoạn thành công trong cuộc định cư và đời sống của Ysơraên tại xứ Palestin. Liên kết các giai đoạn này với sự thay đổi thái độ đối với tôn giáo riêng của họ.

Thảo luận về sự phát triển văn chương tôn giáo của người Do thái thời sơ khai.

Thảo luận về chức năng và ảnh hưởng của các tiên tri Do thái thi hành chức vụ tiên tri trước và trong thời kỳ lưu đày.

Mô tả sự xuất hiện của Do thái giáo, luật pháp và giải thích về Do thái giáo thời đại khải thị.

Phân biệt các khái niệm thần học chính của Do thái giáo.

Mô tả sự thờ phượng của người Do thái trong thời kỳ tản lạc, giải thích sách “Tamút” và nhận diện các nhóm trong Do thái giáo hiện đại.

Vạch ra các giai đoạn hồi hương của dân Do thái và giải thích lý do chính thiết lập nước Ysơraên.

Đưa ra các nhận xét đúng đắn về các ưu điểm và nhược điểm của Do thái giáo, đúng đắn

Các sinh hoạt học tập

1. Đọc dàn bài, mục đích và mục tiêu để có cái nhìn tổng quát về bài học.

2. Xem phần từ ngữ quan trọng để hiểu nghĩa các từ mới.

3. Đọc từ trang 177- 198 trong sách giáo khoa.

4. Đọc kỹ các câu hỏi thảo luận trong phần triển khai bài học, sau khi trả lời xong, bạn hãy xem phần giải đáp.

5. Dự án : Sau khi học xong bài học nầy, bạn hãy viết một bài tiểu luận về đề tài “ Đem sứ điệp Cơ đốc nhân đến với người Do thái”

Các từ ngữ quan trọng

Đi qua.

Phôi thai.

Thế hệ con cháu.

Tăng thêm

Đo lường

Cuộc tản lạc.

Khu ở của những người cùng nòi giống, chủng tộc sinh sống.

Thuộc địa

Cuộc khảo sát.

Đúng nguyên văn.

Triển khai bài học .

Mục tiêu: Tìm ra các đặc điểm của Do thái giáo trong các tôn giáo Sau này trên thế giới .

GIỚI THIỆU DO THÁI GIÁO

Hume 177-178

Do thái giáo là tôn giáo của người Do thái. Truyền thống tôn giáo của họ bắt người thứ nhất rồi truyền lại cho các thế hệ con cháu. Ông Hume đề cập đến nhiều đặc điểm của Do thái giáo (chúng ta sẽ xem xét một số đặc điểm dưới đây) được các tôn giáo khác sau nầy lập lại. theo ông Smith thì ảnh hưởng thật của Do thái giáo đối với văn hóa Tây phương “tuỳ thuộc về mức độ nền văn minh Tây phương hấp thụ khải tượng của Do thái giáo về các vấn đề sâu sắc nhất của cuộc sống” ( 254)

1. Theo ông Hume thì từ “ Do thái giáo” được dùng ở câu nào trong Tân ước

...............................................................................................................................

2. Do Thái giáo là một trong 9 tôn giáo cổ xưa nhất do một giáo chủ sáng lập, xin kể ra 8 tôn giáo kia ( nếu cần, xin tham khảo biểu đồ trang 14)

3. Xin kể ra hai tôn giáo hấp thụ thuyết Độc thần từ Do thái giáo

............................................................................................................................... ...............................................................................................................................

Thuyết Độc thần là tín ngưỡng chỉ tin vào một Đức Chúa Trời tối cao là Đấng tạo hóa toàn năng và cai trị muôn vật.

4. Ông Heme xem điều gì là “tia hy vọng bừng sáng của Do thái giáo”?

5. Xin giải thích hai tình huống độc đáo trái ngược nhau đã làm cho tôn giáo này được nổi bật và duy trì được các đặc điểm tính chủng tộc của nó.

6. Trong các câu dưới đây, câu nào là đúng? Về công tác truyền giáo trong thế giới hiện nay, Do thái giáo.

a)Tích cực như Cơ đốc giáo và hồi giáo.

b) Tích cực hơn Cơ đốc giáo nhưng không tích cực bằng Hồi giáo.

c) Không tích cực bằng Cơ đốc giáo nhưng tích cực hơn Hồi giáo.

d) Không tích cực bằng Cơ đốc giáo hoặc Hồi giáo.

Hume cho rằng “ thuyết độc thần là đặc điểm đặc sắc nhất của Do thái giáo” ( 178). Thuyết độc thần là tín ngưỡng chỉ tin vào một Đức Chúa Trời tối cao, vừa là Đấng tạo hóa toàn năng vừa là Đấng cai trị muôn vật, đồng thời là Đấng công nghĩa và yêu thương. Bright viết:

“ Trước mặt chúng ta, Đức Chúa Trời của Ysơraên là một Đức Chúa Trời không thấy được, là tạo hóa muôn vật. là chủ tể cõi thiên nhiên và lịch sử. Nhưng đó chưa phải là tất cả. Ysơraên không chỉ tin có một Đức Chúa Trời như thế: Họ còn tin rằng trong lịch sử Đức Chúa Trời nầy đã tuyển chọn họ. lập giao ước với họ và làm cho họ thành dân của Ngài. ( Bright, 1953, trang 26-27)

Đến đây các bạn để ý thấy dân Do thái tin rằng Đức Chúa Trời đã bước vào lịch sử và điều khiển vận mệnh thế giới. Đức Chúa Trời không yên lặng như Bà la môn, nhưng Ngài là Đấng hành động phù hợp với kế hoạch vĩnh cữu của Ngài. Lịch sử thật quan trọng vì Đức Chúa Trời hành động trong lịch sử. Vì lý do nầy, người Do thái ghi chép lịch sử và bảo vệ lịch sử tốt đẹp.

Mục tiêu mô tả các đặc điểm độc đáo của Kinh Thánh Do thái, nhất là đặc tính đồng nhất giữa nhiều điều khác nhau .

KINH THÁNH VÀ DO THÁI GIÁO

Hume.

Kinh Thánh Do thái chia làm 3 phần. Luật pháp, tiên tri và các văn phẩm. Các văn phẩm còn gọi là HAGIOGRAPHA,nghĩa là “thánh văn”. Ba phần nầy là một tuyển tập gồm 24 tài liệu. Chung lại thành một phần Kinh Thánh gọi là Cựu ước.

7. Hầu hết Cựu ước được viết bằng ngôn ngữ nào?

8. Xin liệt kê các phần Kinh Thánh của người Do thái nguyên thủy được viết bằng tiếng A ram.

9. Thời gian hoạt động văn học tiêu biểu là Kinh Thánh Do thái kéo dài bao lâu?

..............................................................................................................................

GHI CHÚ: Trong khi kinh Côran, kinh điển của Hồi giáo là sản phẩm của một tác giả, ghi chép khải tượng của một cá nhân, thì Cựu ước do nhiều tác giả sống trọng nhiều vùng địa dư, qua nhiều thế kỷ ghi chép lại. Từ những kẻ chăn chiên cho đến các vua đều là tác giả và thời đại của các tác giả thì tính đồng nhất về thần học và mục đích của Kinh Thánh quả là một phép lạ.

10. Xin trả lời các câu hỏi về kinh Tôra.

a. Kinh Tôra là phần nào của Cựu ước?

..............................................................................................................................

b. Theo ông Hume thì người Do thái coi kinh Tôra như thế nào?

..............................................................................................................................

ÔngLeuner nói: “ trong số người Do thái bảo thủ, kinh Côra được coi như là cuốn sách linh hướng cách trọn vẹn và tuyệt đối đến nỗi từng chữ từng câu đều mang dấu vết nguồn gốc thiên thượng (Leuner 1975 trang 64)

Mục tiêu: Tường thuật lịch sử ban đầu của Do thái giáo nêu lên những biến cố và nhân vật quan trọng

LỊCH SỬ BAN ĐẦU CỦA DO THÁI GIÁO.

Hume 179- 181

Như phần giới thiệu về thời kỳ ban đầu của Do thái giáo, ông Hume mô tả sinh hoạt tôn giáo nguyên thủy của dân du mục Semite và từ sinh hoạt tôn giáo của dân nầy phát sinh ra Do thái giáo. Ông miêu tả một tôn giáo của họ là sự thờ lạy cõi thiên nhiên theo thuyết vạn vật hữu linh và mang tính chất bộ tộc. Thần thánh chiến đấu bảo vệ cho bộ tộc của họ, và quan tâm mang lại ích lợi vật chất cho họ.

Sinh hoạt tôn giáo này không có tầm nhìn toàn cầu, các ý niệm về Đức Chúa Trời và sự cứu rỗi quá nông cạn. Có thể tôn giáo đời tổ phụ Ápraham thuộc loại nầy. Tuy nhiên Đức Chúa Trời được khải thị trong 11 chương đầu của sách Sáng Thế Ký không phải là một cõi thiên nhiên linh thiêng. Ngài là Đức Chúa Trời công bình và nhân từ ( SaSt 6:8) Ngài ghét tội lỗi nhưng Ngài muốn cứu và thánh hóa loài người ( 6:1-22). Theo quan niệm thời kỳ tiền Ápraham thì Đức Chúa Trời được coi là Đấng giữ giao ước ( 9:1-29)

Áp -ra -ham

(Hume 179-180)

11. Ai được xem là tổ phụ của người Hêbơrơ?

..............................................................................................................................

Yêu cầu: đọc chuyện tích của Ápraham trong Sáng thế ký SaSt 11:27-25:10.

12. Bạn cho phẩm cách nổi bật, cao cả nhất của Ápraham là gì?

13. Người Do thái và các Cơ đốc nhân gọi mối liên hệ của Ápraham đối với con người là gì?

Dân Do thái coi Áp raham là trưởng tộc của họ, còn các Cơ đốc nhân coi Ápraham là người cha thuộc linh của họ. Ông nêu tấm gương về đời sống đức tin. Ông cũng được gọi là “ bạn hữu của Đức Chúa Trời” vì ông nghe lời Đức Chúa Trời.

Xin lưu ý sự khác biệt giữa quan điểm của những người theo chủ nghĩa cấp tiến và những người bảo thủ về quan niệm của Ápraham về Đức Chúa Trời. Phạm vi bài học nầy không nhằm nghiên cứu vấn đề nầy cách sâu xa. Chúng ta chỉ cần giữ vững quan điểm bảo thủ vì quan niệm này đúng như Kinh Thánh nói với chúng ta.

14. Vì sao ông Hume không coi Ápraham là người sáng lập ra Do thái giáo?

..............................................................................................................................

Trong phần tường thuật về đời sống Ápraham mà các bạn đã đọc (Sáng 11: 27- 25: 10). Chúng ta có thể nhận thấy thái độ và việc làm của Ápraham đã thể hệ được đức tin của ông.

1) Ông vâng lời Đức Chúa Trời kêu gọi đi đến Canaan và lìa bỏ thành Charan (12:1-4)

2) Ông tin cậy lời Đức Chúa Trời hứa ban cho ông vô vàn con cháu dù vợ ông son sẻ ( 11:30; 15:1-6)

3) Ông tỏ lòng trung thành với Đức Chúa Trời bằng cách vâng lời Đức Chúa Trời dâng con trai mình ( chương 22)

Ghi chú : Tân ước cũng nói về Ápraham. Xin đọc đoạn Kinh Thánh nói về ông trong sách HeDt 11:8-12 và sách Cong Cv 7:2-8.

Môi se

(Hume 180 - 181)

Y sác là con trai của Ápraham và Gia cốp là con trai của Ysác. Giacốp có 12 con trai được gọi là tộc trưởng vì nạn đói kém nên 12 tộc trưởng đi sang Ai cập và định cư tại đó. Khi họ thêm nhiều lên trong xứ Ai cập, họ bị Pharaôn đối xử như người ngoại quốc và bị ngược đãi khủng khiếp. Đức Chúa Trời dấy Môise lên làm nhà lãnh đạo và tổ chức cuộc giải phóng Ysơraên ra khỏi Ai cập đã đánh dấu bước khởi đầu Ysơraên hình thành một dân tôc của Đức Chúa Trời. Bright viết: “ Có thể xem cuộc giải phóng khỏi Aicập là hành động ân điển của Đức Chúa Trời. Các dấu kỳ, phép lạ thực hiện trong xứ Ai cập, ngọn gió thổi bạt dòng nước biển cùng sự giải cứu khỏi đạo quân ai cập. Tất cả đều nói lên ân điển của Đức Chúa Trời ( 28)

Duới đây là một số yếu tố chính góp phần vào việc khiến Môise trở thành nhà lãnh tụ tôn giáo.

1. Ông được nuôi dưỡng trong cung vua Ai cập.

2. Ông yêu mến đồng bào mình.

3. Ông tôn kính niềm tin của các tổ phụ.

4. Ông vâng theo lời Đức Giê Hô Va kêu gọi giải cứu dân sự khỏi cảnh áp bức.

15. Ý nghĩa của danh xưng “Đức Giê Hô Va” khải thị trong XuXh 3:14 là gì?

Phải nhớ rằng các khải thị ban cho các tổ phụ và giao ước họ lập với Đức Giê Hô Va là nền tảng đức tin của người Do thái. Cuộc giải phóng Ysơraên ra khỏi Ai cập là bằng cớ chứng tỏ Đức Giê Hô Va là Đấng thành tín.

16.. Kể ra 10 điều răn Đức Chúa Trời ban cho Môi se ( 20:1-17)

GHI CHÚ: 4 điều răn đầu tiên có liên quan đến mối liên hệ giữa con người với Đức Chúa Trời. 6 điều răn kia liên quan đến mối liên hệ giữa con người với nhau. Chúa Jêsus tóm tắt 10 điều thành 2 điều, có thể gọi là điều răn bao hàm tất cả : “ Yêu Chúa. . . . . . hết lòng .. . . . . và yêu kẻ lân cận như chính mình” (Mat Mt 22:27-29)

17. Mười điều răn phản ánh điều gì về bản chất của Đức Chúa Trời?

18. Bạn hãy định nghĩa về sự công nghĩa trong thời đại của chúng ta cũng như trong các thời đại khác.

Mục tiêu: Nêu lên nhũng giai đoạn nối tiếp trong quá trình định cư người Do thái định cư tại xứ Phaletin và liên hệ những giai đoạn nầy với sự thay đổi thái độ của dân Ysơraên đối với tôn giáo của họ

CUỘC ĐỊNH CƯ CỦA NGƯỜI HÊBƠRƠ TRONG XỨ PALESTIN

Hume 151- 182.

Môi se chết trước khi người Hêbơrơ đánh chiếm xứ Canaan và định cư tại đó. Chính Giôsuê dắt dân Ysơraên vào Canaan.

19. Theo sách Phục truyền 20: 16-18, tại sao Đức Chúa Trời ra lệnh dân Ysơraên tiêu diệt dân Canaan?

20. Căn cứ vào những gì ông Hume nói về đề tài này, bạn hãy so sánh tôn giáo của Ysơraên với tôn giáo của dân Canaan.

21. Điều gì làm cho tôn giáo của Ysơraên suy thoái?

Giữa thời điểm dân Ysơraên bước vào xứ Canaan và thời đại của Êli, chúng ta thấy một chuỗi biến cố thăng trầm của tôn giáo và dân tộc Hêbơrơ được ông Hume chia thành 4 giai đoạn. Chúng ta minh họa 4 gian đoạn nầy như sau

- Vâng phục Đức Chúa Trời tiêu diệt dân Canaan: Do thái giáo vững mạnh

- Không vâng phục Đức Chúa Trời khi tiếp nhận các thói tục của tôn giáo Canaan: Do thái giáo suy yếu

- Dân tộc phát triển dưới thời Samuên và ba vị vua đầu tiên: Do thái giáo vững mạnh

- Dân tộc bị chia làm hai quốc gia thù định: Do thái giáo suy yếu

22. Êli là ai?

Mục tiêu: Thảo luận về sự phát triển văn chương tôn giáo đời xưa của người Do thái .

NGUỒN GỐC VĂN CHƯƠNG CỦA DO THÁI GIÁO

Hume 182 -183

Về nguồn gốc văn chương tôn giáo của người Do thái, ông Hume cho rằng Ngũ kinh (5 sách của Cựu ước) được biên soạn vào thế kỷ thứ 8 trước công nguyên. Ông thắc mắc về tác giả của 5 cuốc sách nầy. Phạm vi bài học nầy không cốt nghiên cứu chi tiết các ý kiến phê bình. Tuy nhiên điều quan trọng là chúng ta cần biết rằng người Do thái và cả Chúa của chúng ta cho rằng Môi se là tác giả của bộ luật được ban cho ông trong Kinh Thánh ( xem GiGa 9:28 và Mat Mt 23:2) Sự việc một người biên tập sau nầy tường thuật thêm về cái chết của Môise cũng không làm cho người ta nghi ngờ về Môise là tác giả của Ngũ kinh. Lịch sử nguyên thủy về con người và câu chuyện sáng tạo thế giới có thể được truyền cho Môi se bằng cách truyền khẩu.

23. Dựa vào ý kiến của ông Hume trong phần nầy, xin bạn giải thích ngắn gọn vì sao người Hêbơrơ rất cẩn thận khi viết lịch sử về dân tộc của họ và tỏ lòng ngưỡng mộ đặc biệt đối với công trình biên soạn đó.

Dĩ nhiên lịch sử của người Hêbơrơ có liên quan phần nào đến chủ đề của Kinh Thánh Cựu ước. Ông Leuner nói về lòng tôn trọng của người Hêbơrơ đối với Kinh Thánh như sau:

Vấn đề thẩm quyền của Kinh Thánh chưa bao giờ bị chất vấn trong Do thái giáo. Việc quan tâm lưu truyền Kinh Thánh từ đời nầy qua đời kia, lòng tôn kính và tinh thần dũng cảm bảo vệ Kinh Thánh, tất cả đều là đặc tính độc nhất vô nhị trong lịch sử nhân loại ( 1975 trang 64)

Mục tiêu: Thảo luận về vai trò và ảnh hưởng của các tiên tri Do thái thi hành chức vụ tiên tri trước và trong thời kỳ lưu đày .

CÁC TIÊN TRI DO THÁI THỜI KỲ TIỀN LƯU ĐẦY VÀ THỜI KỲ LƯU ĐÀY

Hume 183-186

24. Sự nhấn mạnh mà chúng ta thấy trong chức vụ của 4 vị tiên tri Do thái đầu tiên trước thời kỳ lưu đầy là gì?

...............................................................................................................................

25. Xin đọc lời tham khảo của ông Hume về sách Amốt, rồi kể ra các điểm nhấn mạnh trong lời giảng dạy của tiên tri Amốt.

...............................................................................................................................

26. Theo ông Hume, thì bản tính và thái độ của Đức Chúa Trời đối với nhân loại lần đầu tiên được công bố trong sứ điệp của Ôsê có đặc điểm gì?

...............................................................................................................................

Theo tiên tri Êsai thì Đức Giê Hô Va không quan tâm đến vấn đề di truyền hoặc các sinh tế. Nhưng Ngài quan tâm đến việc cứu chuộc tội nhân.

27. Trong các câu dưới đây, câu nào nói đúng về tương lai Ysơraên tiên tri Êsai tiên đoán rằng:

a) Không có vinh quang cũng không có hình phạt.

b) Có vinh quang và không có hình phạt.

c) Vừa vinh quang vừa bị phạt.

d) Bị hình phạt và không có vinh quang.

28. Theo MiMk 6:8 thì việc làm công bình của con người là gì?

...............................................................................................................................

29. Lời nói nào của Habacúc ảnh hưởng trên Phaolô, Augustin và Luther?

...............................................................................................................................

Sứ điệp đặc biệt của Giêrêmi phán với dân Do thái ấy là tôn giáo: là vấn đề ở tấm lòng. Ông tuyên bố về “ giao ước mới” qua đó Đức Chúa Trời sẽ ghi tạc “ luật pháp. . . . vào tấm lòng của họ” ( xem Gie Gr 31:31-33)

30. Xin kể tên 5 vị tiên tri Do thái trước thời kỳ lưu đày mà ông Hume nói tới trong phần nầy.

...............................................................................................................................

31. Người Hêbơrơ bị đày qua Babylôn vào năm nào?

...............................................................................................................................

32. Theo ông Hume thì hai sách tiên tri nào trong Cựu ước xuất hiện trong thời kỳ lưu đày?

...............................................................................................................................

Êxêchiên giải thích cảnh ngộ tù đày của dân Do thái bằng hai cách: đó vừa là HẬU QUẢ, nhưng cũng vừa là NGUYÊN NHÂN. Êxêchiên tuyên bố rằng cảnh lưu đày là hình phạt do Đức Chúa Trời giáng trên dân sự vì họ không công bình vị tiên tri cũng giải thích cảnh ngộ lưu đày là lý do hoặc phương tiện thanh tẩy và kỷ luật dân Do thái.

Khi nói về cuộc lư đày của dân Do thái, ông Smith áp dụng lối giải thích của Êxêchiên rộng rãi hơn ông Hume !

“ Nỗi đau khổ xảy đến cho dân Do thái không chỉ là để trừng phạt. Đối với họ, đây là kinh nghiệm dạy dỗ, còn đối với thế giới đây là kinh nghiệm cứu chuộc . . . . . . Đức Chúa Trời dùng hoàn cảnh để dạy dỗ một chân lý mà mọi dân tộc cần phải biết nhưng vì thái độ hời hợt nên các dân tộc đã không thấy rõ chân lý nầy” ( 1965 trang 279- 280)

33. Trưng dẫn sự dạy dỗ do Êxêchiên đưa ra để điều chỉnh ý niệm cho rằng trách nhiệm và cơ hôi trước mặt Đức Chúa Trời tuỳ thuộc vào dòng dõi (Exe Ed 18:20)

34. Êxêchiên an ủi dân sự bị lưu đày như thế nào?

...............................................................................................................................

35. Xin cho biết các chương trong cả hai phần thuộc sách Êsai được ông Hume đề cập, xin cho biết mỗi phần ghi chép hoặc đề cập đến điều gì?

Ông Hume cho biết tác giả sách Êsai từ chương 40 đến 55 là “vị tiên tri đầu tiên mô tả rõ ràng Đức Giê Hô va là Đức Chúa Trời duy nhất của vũ trụ” Ông dựa vào đoạn nhấn mạnh quyền tuyệt đối của Đức Chúa Trời ( EsIs 40:12-16) và đoạn nhấn mạnh hình tượng là hư không (44:6-20) để đi đến kết luận nầy.

GHI CHÚ: Dù ông Hume nói về tác giả sách Êsai chương 40- 55 như thể không phải là cùng một tác giả viết các chương 1- 39, sông ông vẫn cho Êsai là tác giả của EsIs 49:6 và không có dấu hiệu rõ ràng nào cho biết ông Hume không tin rằng Êsai chính là tác giả viết các chương 1- 39.

36. Theo cách giải thích của Êsai chương 49:6 thì mục đích Đức Chúa Trời chọn dân Ysơraên là gì?

Mục tiêu: Mô tả sự xuất hiện của Do thái giáo luật pháp và định nghĩa Do thái giáo theo khuynh hướng Khải huyền

DO THÁI GIÁO mang tính chẤt LUẬT PHÁP VÀ Do thái giáo mang tính chẤt KHẢI HUYỀN.

Hume 187- 188.

37. Cuộc tản lạc của dân Do thái đem lại kết quả tích cực nào cho Do thái giáo?

...............................................................................................................................

GHI CHÚ: Dước sự lãnh đạo của Xôrôbabên, nhiều người Do thái trở về xứ Phalestin tái thiết đền thờ Giêrusalem vào năm 516 trước công nguyên.

38. Ai xây lại thành Giêrusalem?

...............................................................................................................................

Êxơra là người phục hưng lại tôn giáo và chức vụ thầy tế lễ tại Giêrusalem sau khi người Do thái từ Babylôn trở về. Khi nhắc đến cuộc khôi phục của vua Giêsia, ông Hume gọi việc ban hành luật phá tế lễ của Êxơra là “Phong trào. . . . . .đã được sửa soạn trước 2 thế kỷ” ( 187)

Theo ông Hume, thì việc dân sự tiếp nhận Bộ Luật Tế lễ dưới thời Êxơra là giai đoạn cuối cùng trong việc hình thành từng bước Do thái giáo có tính chất luật pháp.

Do thái giáo có tính chất luật pháp là “ giai đoạn mở rộng đạo Do thái” (Leuner 53) nhưng giai đoạn này cũng có khía cạnh tích cực lẫn tiêu cực, mặc dù mục đích “ truyền đạt lòng tôn kính sự thánh khiết của Đức Chúa Trời và dân sự” là cao quý, nhưng vì nhấn mạnh đến các yếu tố bên ngoài nên đã “ làm lu mờ khía cạnh thuộc linh của đạo” (Hume 187-188)

39. Niên đại đánh dấu giai đoạn Khải huyền trong Do thái giáo là niên đại nào?

...............................................................................................................................

Từ “ Khải thị bắt nguồn từ tiếng Hylạp APOCALYPTO nghĩa là “vén màn” văn chương Khải huyền đề cập đến vấn đề vén bức màn tương lai bằng khải tượng. Các khải tượng luôn luôn chứa đựng các hình ảnh về sức mạnh thiên nhiên chẳng hạn như là gió, biển, mây, thú vật. . . . .

40. Dựa theo ông Hume, xin kể tên hai tác giả văn chương, khải huyền trong Cựu ước.

...............................................................................................................................

GHI CHÚ: Sách Khải huyền của Ênóc không được đưa vào thành kinh điển. Đây là một trong các sách ngụy kinh.

41. Trọng tâm của phong trào Khải huyền là gì?

...............................................................................................................................

GHI CHÚ: Sách Khải huyền trong Tân ước cũng thuộc về văn chương Khải huyền

Mục tiêu: Phân biệt các khái niệm thần học chính của Do thái giáo

CÁC KHẢI NIỆM THẦN HỌC CHÍNH TRONG DO THÁI GIÁO

Hume 189- 192

42. Bạn có tán thành với lập trường thần học của ông Hume cho rằng mãi đến thế kỷ VIII trước Công nguyên “Lòng trung thành” của người Hêbơrơ đối với Đức Giê Hô Va không ngăn trở họ thừa nhận các dân tộc khác cũng có quyền thờ phượng các thần riêng của họ không? ( 189) xin giải thích

43. Xin giải thích quan niệm độc thần của các tiên tri Do thái như Amốt, Ôsê và Êsai.

Ông Hume nhận xét rằng sách Êsai từ chương 40- 55 trình bày một quan niệm về Đức Chúa Trời nhằm giải thích chương trình của Đức Chúa Trời theo chiều hướng truyền giáo và dẫn đến việc rao giảng Chúa Jêsus cho mọi người. Đây là quan niệm gạt bỏ mọi hàng rào chủng tộc, không gian và thời gian, quan niệm này cho biết Đấng Tạo Hóa, chủ tể và Cứu Chúa của thế giới hoàn toàn công bình, biết mọi sự và toàn năng là Đấng kêu gọi các đầy tớ Ngài loan truyền sứ điệp thiêng liêng này bằng sự hy sinh và chịu khổ. (189)

Ông Hume kết luận bài viết của ông về đề tài “ quan niệm” về Đấng tối cao của Do thái giáobằng cách tán thành thuyết “độc thần” của Do thái giáo thời kỳ hậu lưu đầy. Ông Leuner mô tả về thuyết độc thần như sau:

Nét đặc sắc của thuyết độc thần là ngay trước sự giáng sinh của Chúa Jêsus là Đức Chúa Trời của một dân tộc đã trở thành tư tưởng siêu phàm nhất, thánh khiết nhất và cao cả nhất, cũng là cảm xúc tôn giáo gần giũ nhất mà không đáng mất các phẩm chất riêng của Ngài ( 1975 trang 53)

44. Theo ông Hume thì các nghi thức và các nghi lễ bên ngoài của Do thái giáo sau lưu đày có giá trị gì?

45. Từ “ Mêsi” có nghĩa gì?

...............................................................................................................................

46. Một số từ ngữ ám chỉ đến Đấng Mêsi là gì?

...............................................................................................................................

Chúa Jêsus đã làm trọn các yếu tố thuộc linh theo ý nghĩa từ Mêsi của người Do thái. Ngài đã hoàn tất niềm hy vọng giải cứu khỏi tội lỗi của người Do thái ( chớ không giải phóng về phương diện chính trị) và Ngài thiết lập vương quốc thuộc linh bình an và vui vẽ.

47. Người Do thái thuộc Do thái giáo thời kỳ hậu lưu đày thiết lập giao ước gì?

48.. Hai hạng người mộ đạo nào được Do thái giáo khuyến khích?

...............................................................................................................................

49. Xin kể tên những người thuộc hạng người mộ đạo thứ hai sống cùng thời với Đấng Christ.

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Mô tả sự thờ phượng của người Do thái trong thời kỳ lưu lạc, định nghĩa kinh “Talmud” và xác định các giáo phái trong Do thái giái hiện nay

DO THÁI GIÁO THỜI KỲ TẢN LẠC.

Hume 192- 195.

50. Cuộc tản lạc thứ nhất của người Do thái xảy ra khi nào?

...............................................................................................................................

51.. Bản Kinh Thánh Bảy mươi bảy là gì? Tại sao có bản nầy?

...............................................................................................................................

52.. Từ khi người Do thái bị đày sang Babylôn, có 4 Đế quốc theo thứ tự thời gian là gì?

...............................................................................................................................

Xin để ý là Đế quốc Rôma cai trị Palestin tới khi Chúa Jêsus còn sống trên đất và đế quốc này tiếp tục cai trị 40 năm nữa sau khi Chúa Jêsus chết. Rồi sau khi người kia người Lamã phá hủy thành Giêrusalem và đền thờ năm 70 S.C, người Do thái bị phân tán khỏi Palestin.

53. Sau khi đền thờ bị phá hủy, người Do thái thờ phượng ở đâu?

...............................................................................................................................

GHI CHÚ: Các Hội Thánh Cơ đốc được xây dựng theo mô hình nhà hội Do thái.

54. Kinh TaMút là gì?

55. Do thái giáo, phái tự do lần đầu tiên xuất hiện ở đâu và khi nào?

...............................................................................................................................

56. Do thái giáo hiện đại chia thành 3 nhóm nào?

...............................................................................................................................

Mục tiêu: Nêu lên những giai đoạn của việc phục hồi nước Ysơraên và giải thích nguyên nhân chính của việc thành lập nhà nước Ysơraên

PHONG TRÀO SI ÔN

Hume 195- 197

57. Kể từ khi dân Do thái lưu lạc khỏi tổ quốc của họ, thì phong trào Siôn có mục đích gì? Phong trào Siôn cận đại khởi đầu bằng biến cố nào?

58. Ông Hume cho rằng bản tuyên ngôn Balflowr phong trào Siôn như thế nào? Xin tóm tắt.

...............................................................................................................................

59. Bao nhiêu người Do thái bị Hítle hành hình trong những năm 1930 ở Châu âu?

...............................................................................................................................

Nghiên cứu kỹ bài viết của ông Hume về phong trào văn hóa Siôn và phong trào chính trị Siôn. Chú ý đến sự khác biệt giữa các giai đoạn của phong trào Siôn. Việc khôi phục nước Ysơraên ở Palestin năm 1948 và kết quả trực tiếp của phong trào chính trị Siôn nhiều hơn là do phong trào văn hóa Siôn.

Xin lưu ý là khi ông Hume viết sách thì người Do thái sinh sống tại Hoa kỳ nhiều gấp ba lần người Do thái sống ở Ysơraên. Ngày nay tỷ lệ dân Do thái sống ở Ysơraên có phần gia tăng. Khoảng 6 triệu rưỡi người Do thái sống ở Hoa kỳ, Khoảng 2 triệu rưỡi sống ở Ysơraên, số còn lại sống ở Châu âu

MỤC TIÊU: Đưa ra các nhận xét đúng đắn về ưu khuyết điểm của Do thái giáo

GIÁ TRỊ CỦA DO THÁI GIÁO

Hume 197_ 198

Bây giờ, chúng tôi yêu cầu các bạn phê bình nhận định của ông Hume về các yếu tố tạo nên ưu điểm và khuyết điểm của Do thái giáo. Xin giải thích mỗi nhận định đó có nghĩa gì đối với bạn bằng cách tán thành hoặc không tán thành, rồi xem phần phê bình do chúng tôi dề nghị

60. Các ưu điểm

a. Quan điểm của Do thái giáo về Đức Chúa Trời thánh khiết tối cao duy nhất.

b. Nhấn mạnh về quyền cai trị của Ngài trên thế giới.

c. Quan niệm đạo đức về tội lỗi xúc phạm đến Đức Chúa Trời đúng như các tiên tri Ysơraên dạy dỗ.

d. Sự nhấn mạnh của các tiên tri Ysơraên về bổn phận đạo đức của con người đối với con người.

e. Mối liên hệ trực tiếp giữa Đức Chúa Trời với con người như các tiên tri và Thi thiên dạy dỗ.

f. Nhấn mạnh vào niềm vui mừng khi vâng phục luật pháp của Đức Chúa Trời.

g. Khái niệm về sự thờ phượng.

h. Tin vào vận mệnh thiêng liêng cao cả dành cho dân sự của Đức Chúa Trời.

I. Quan tâm đến phúc lợi của dân sự.

j. Nhấn mạnh đến sự thánh khiết của đời sống gia đình.

k. Quan tâm đến việc dạy đạo cho giới trẻ.

l. Đặc tính vững bền và đoàn kết khi bị tai nạn.

m. Hy vọng một tương lai tốt đẹp hơn.

61. Các khuyết điểm

a. Sự loại bỏ tất cả.

b. Nhấn mạnh thái quá và sự đãi của Đức Chúa Trời dành cho dân Ysơraên.

c. Kiên quyết giữ luật pháp xa xưa ngăn trở sự tiến bộ và mở mang.

d. Có khuynh hướng rơi vào sự lầm lẫn giữa quan niệm về tội lỗi có tính chất luân lý và quan niệm về tội lỗi chỉ có tính cách nghi lễ.

e. Xu hướng về chủ nghĩa luật pháp và chỉ nghia hình thức.

f. Từ bỏ nỗ lực truyền giáo cho thế giới.

CÔNG TÁC TRUYỀN GIÁO CHO NGƯỜI DO THÁI.

Trong bài viết của Victor Smadja “ việc truyền giáo cho người Do thái” (Smadjs, 1975 trang 811- 813) ông bàn về các vấn đề cần cân nhắc có thể xem như khi tìm kiếm một phương pháp đem sứ điệp Cơ đốc đến với người Do thái. Dưới đây là bảng liệt kê một số điểm chính:

1. Ông Ysơraên người Do thái không thích các cuộc nhóm hợp ngoài đường phố.

2. Lịch sử xung khắc giữa Ysơraên và Hội Thánh.

3. Người truyền giáo Cơ Đốc cần phải bày tỏ lòng ăn năn về tội lỗi.

4. Người truyền giáo Cơ Đốc cần bày tỏ đức tin nơi Chúa Jêsus.

5. Người truyền giáo Cơ đốc tránh việc giảng ồn ào và hoàn toàn tin vào sự hiện diện âm thần giữa người Do thái.

6. Sử dụng luật Cựu ước để làm cho dân Do thái ý thức về tội lỗi trước khi giúp họ thấy Chúa Jêsus là của lễ chuộc tội.

GHI CHÚ: Phản ứng đối với điều 1 và 2 trong bản liệt kê trên cũng như sự nhân nhượng trong điều 5 sẽ ngăn trở bạn đem sứ điệp Cơ Đốc đến với người Do thái. Nhưng các điều kiện của Công 3 và 4 kết hợp với câu 6 sẽ giúp bạn đến với người Do thái

DỰ ÁN: Bạn hãy viết bài tiểu luận (không hơn 200 từ) về đề tài “Đem sứ điệp Cơ Đốc đến với người Do thái” Trong đó bạn có thể phê bình các ý kiến kể trên của ông Smadja. Bạn được tự do bỏ một số điểm của Smadja và thêm vào một số ý tưởng riêng nếu bạn muốn.