Chương một : ĐẶC-ĐIỂM KHOA-HỌC.

ĐẶC ĐIỂM KHOA-HỌC

Tập thảo-luận “De Revolutonibus Orbium Coe Lestium” của Copernic được phổ biến (1543) đã khởi đầu cho thời đại khoa-học hiện đại và đồng thời nó cũng là một thách thức cho Giáo-hội thời đó. Với chủ trương quả đất tròn và quay quanh mặt trời. Copernic và Galilée đã bị giáo-hội kết án. Họ đã dám nhân danh khoa-học để đi ngược lại những gì Giáo-hội chủ trương. Dầu Galilée đã trưng-dẫn Kinh Thánh để hậu thuẫn cho Copernic cũng như chứng-tỏ rằng những điều ông khám-phá không làm suy giảm đức-tin, nhưng những người bảo thủ vẫn không nhìn nhận sự sai lầm của họ - Giáo-hội thời đó đã tỏ thái-độ coi thường khoa-học để bảo vệ một truyền-thống thiếu nền-tảng.

I. VAI TRÒ CỦA KHOA-HỌC

Khoa-học bắt đầu bằng sự nghiên-cứu sự chuyển động của sự vật - không có chuyển động sẽ không có khoa-học - khoa thực vật học có vì có sự chuyển động hay thay đổi của các tế-bào trong thân cây - khoa vật lý học có sự chuyển vận của vật chất... Chuyển động bao gồm ý niệm không gian và thời gian - cho nên khoa-học không thể tách rời 2 ý niệm đó. Nói cách khác, nếu một hiện-tượng không được mô-tả bằng không gian và thời gian thì không thể xếp vào phạm vi khoa-học.

Dầu các hiện-tượng thuộc phạm-vi vật lý học hay động vật học thì chúng cũng phải được khảo sát hoặc như là nguyên nhân và hậu quả của chuyển động hoặc như là chúng chuyển động. Vai trò của khoa-học là GIẢI THÍCH những chuyển động, hay nói cách khác khoa học cho biết hiện tượng chuyển động NHƯ THẾ NÀO; khoa-học tìm ra mối tương quan giữa các sự-kiện để giải thích hiện tượng dựa trên phương pháp khoa-học. Mối tương quan đó được gồm tóm trong những định luật khoa-học. Khoa học không tạo ra những định-luật mà là KHÁM PHÁ ĐỊNH LUẬT. Và dầu khoa-học có khám phá được hay không thì định luật vẫn có. Định luật duy trì sự hài hoà của vũ-trụ, khiến vũ-trụ tồn tại.

Khoa-học theo nghĩa rộng có nghĩa là biết. Tuy nhiên để biết một vật hay một thực tại nào thì không phải bắt buộc phải sử dụng cùng một phương pháp. Ngay trong cùng một lãnh-vực khoa-học, mỗi bộ môn cũng có những phương pháp riêng thích ứng. Phương pháp sử-học - hiểu như một khoa-học - không giống như phương pháp vật lý học bởi lẽ người ta không thể dựng lại một khung cảnh lịch-sử trong quá-khứ để kiểm-chứng như người ta làm thí-nghiệm trong khoa vật lý.

Và trong những khoa-học kém chính xác như nhân văn lịch-sử thì sự quan-sát nghiêng về phẩm chất và sự tương quan giữa các sự-kiện nhiều hơn. Tuy nhiên, người ta cho rằng trong sự quan sát, khoa-học thiên về lượng - tức chú ý đến sự đo lường bao nhiêu thì càng trưởng thành bấy nhiêu. Vì thế trong những khoa-học như xã hội học, tâm-lý học, người ta thường cố gắng đưa những ký hiệu toán học. Cả trong lãnh-vực tư tưởng, ngày nay người ta cũng thay môn luận lý cổ điển bằng luận lý toán học được tượng trưng bằng những hệ thức mang toàn những ký hiệu toán học nhằm đưa đến sự chính xác trong luận lý.

Cùng một sự-kiện có thể có nhiều lối giải thích, nhưng với cái nhìn khoa học, lời giải thích sẽ trở nên có giá trị nếu vấn đề không nằm ngoài phạm vi của khoa học.

Khoa học không thể trả lời TẠI SAO sự kiện và GIẢI THÍCH sự kiện với một trình độ chính xác cao nhất - bằng những phương pháp vật lý có thể sử dụng.

II. PHẠM VI CỦA KHOA-HỌC

Một lời tuyên-bố cho rằng không một sự việc nào lại có thể nằm ngoài phạm-vi của khoa-học thật ra là một kết luận triết-học chứ không phải khoa-học. Nếu một sự-kiện nào không được mô-tả bằng không gian và thời gian thì không thể nào được xếp vào phạm-vi khoa học. Cho nên có những thực tại mà khoa-học không thể nào đặt chân đến. Khoa-học không thể nào nói gì về Thượng-Đế, về tình yêu, về cái đẹp... Đây là những thực tại phi không gian, phi thời gian thuộc phần của triết học hay siêu hình học.

Vai trò của khoa-học là quan sát, mô-tả và giải thích các sự-kiện trong thiên nhiên. Khoa-học có thể cho ta biết một hiện tượng xảy ra như thế nào chứ không cho ta biết tại sao nó xảy ra như thế. Khoa-học không thể cho ta biết vũ-trụ này có chủ đích gì, ai đã làm nên vũ trụ, tại sao nó có. Khoa-học cũng không thể nào đưa ra những phán đoán về giá trị của những vật nó đo lường. Khoa-học tự nó không xác định được rằng nguyên tử năng sẽ được dùng để phá huỷ các thành phố hay tiêu diệt bịnh ung thư. Đấy chỉ là những phán đoán nằm ngoài phạm vi phương pháp khoa-học.

Vai trò của khoa-học là giải thích sự-kiện thực tế chứ không nhằm xác định thực tế đó có hay không. Trả lời cho những tra hỏi đến tận cùng uyên nguyên của sự vật thuộc phạm-vi của hình thể học, siêu hình học và mặc-khải. Những gì không thấy, nghe, ngửi được thì không thuộc phạm vi của khoa-học thực nghiệm. Dầu các nhà khoa-học có sáng chế những dụng cụ tinh vi để đo lường vượt ra ngoài khả năng quan-sát của các giác quan - nhưng những đối tượng được khảo sát vẫn là đối tượng của giác quan. Khoa-học không thể chứng-minh hay đo lường được tình yêu, cái đẹp, đức tin cũng như không thể chứng-minh sự hiện hữu của Thượng-Đế, vì những thực tại này không phải là đối tượng của khoa-học.

Có lẽ có người đặt câu hỏi rằng nếu những điều không thể chứng-nghiệm được bằng phương pháp khoa-học thì điều đó có giá-trị và có thật hay không. Đặt câu hỏi như thế là đi quá phạm-vi của khoa-học. Người ta không thể điều động tất cả những dụng cụ khoa-học trong phòng thí-nghiệm để kiểm-chứng tình yêu của hai người yêu nhau là có giá-trị hoặc có thật hay không. Chúng ta cần phải biết rằng có nhiều phương tiện khác hơn là phương tiện dùng trong phòng thí-nghiệm để đạt đến kiến-thức thật đúng. Nói cách khác, khoa-học là một phương pháp để khám-phá chân-lý về những thực tại vật lý nhưng ngoài phạm-vi vật lý lại còn có những thực tại phi vật chất (như đạo đức, tình yêu, chân, thiện, mỹ, Thượng-Đế...) và nhiều phương pháp khác để đạt đến chân-lý.

Khoa học chỉ có giá-trị và có thẩm-quyền trả lời cho những tra hỏi trong phạm-vi của nó. Vì thế cần có một thứ ánh sáng hay thẩm-quyền khác để trả lời cho những vấn-đề ngoài phạm-vi khoa-học. Nếu khoa-học giải thích cho chúng ta biết hiện tượng xảy ra như thế nào, chứ không cho biết tại sao nó xảy ra như vậy, thì Kinh Thánh, mặc-khải của Đức Chúa Trời, cho ta biết tại sao nhưng không chủ trương giải thích cho ta biết hiện tượng đó diễn ra như thế nào.

Nói cách khác, Kinh Thánh không nhằm giải thích sự-kiện nhưng chỉ nhằm nói lên nguồn gốc, ý nghĩa, mục đích và xác định sự kiện như là điều hiển nhiên. Điều này không có nghĩa là khi đề-cập đến những vấn-đề liên-quan đến khoa-học thì Kinh Thánh thiếu chính xác. Kinh Thánh chỉ muốn nói lên chủ đích Kinh Thánh muốn nhắm vào.

III. PHƯƠNG PHÁP KHOA-HỌC:

Nói một cách đơn giản, phương pháp khoa-học diễn tiến qua 3 giai đoạn: quan sát, đặt giả thuyết, kiểm-chứng.

1. Quan sát: Nhà khoa-học quan sát tất cả mọi sự-kiện xảy ra và mô tả cách chính xác bằng những dụng cụ khoa-học. Sự mô-tả thường được biểu diễn bằng những con số và càng thiên về lượng bao nhiêu thì sự mô-tả càng chính xác.

Những sự kiện không những cỉ được nhìn cách riêng rẽ nhưng còn trong tương quan với toàn thể. Những tương quan giữa các sự kiện thường được biểu diễn bằng những ký hiệu toán học.

Sự quan-sát cũng thường bị giới hạn bởi những điều kiện vật lý - chẳng hạn khi đi vào phạm-vi cấu tạo cơ bản của vật chất nhà khoa-học không thể thấy gì về điện tử, trung hòa tử, Proton.. Ở đây, nhà khoa-học chỉ thấy qua giả thuyết tưởng tượng được biểu diễn bằng ngôn ngữ tưởng tượng của toán học mà thôi.

2. Đặt giả thuyết: Sau khi đã quan-sát và ghi nhận cách chính xác các dữ-kiện, nhà khoa-học tìm câu trả lời co các vấn-đề căn-cứ trên những dữ-kiện đó. Câu trả lời nhằm tổng quát hóa các sự-kiện, có khi là kết quả của sự phân tích toán học, có khi là kết quả của trực giác và trí tưởng tượng. Câu trả lời này chưa phải là chân-lý khoa-học vì chưa được kiểm-chứng, vẫn còn là giả thuyết.

3. Kiểm-chứng: Một giả thuyết hay lý thuyết chỉ là những tiên-đoán về những dữ-kiện đã quan-sát được nên chưa hẳn là đúng. Có khi có nhiều giả thuyết hay lý thuyết cho cùng một sự-kiện. Một giả thuyết hay lý thuyết chỉ trở thành chân-lý khi đã được kiểm-chứng bằng những thí nghiệm khoa-học. Các thí-nghiệm có thể phù hợp một phần, phù hợp hoàn toàn hay không phù hợp với những điều tiên-đoán trong giả thuyết. Vì thế, giả thuyết cần được sửa đổi và các thí-nghiệm cần lặp lại nhiều lần cho đến khi các dữ-kiện ăn khớp hoàn toàn với những loạt thí-nghiệm khác nhau. Lúc đó định luật hay chân-lý khoa-học đã được khám-phá.

Như thế với phương pháp khoa-học, một lý thuyết chỉ được coi là chân-lý sau khi đã làm thí nghiệm kiểm-chứng và thấy phù hợp khoa-học về lịch-sử không thể lập lại để kiểm-chứng ở phòng thí nghiệm. Sử-học có phương pháp khảo-cứu riêng - và được liệt vào loại khoa-học “kém chính xác”. Người ta không thể dựng lại một lịch-sử loài người từ thời tạo thiên lập địa căn cứ trên những dữ-kiện đã khám-phá được của khảo-cổ học và địa-chất học. Cho nên những gì người ta nghĩ về nguồn gốc con người chỉ là những giả thuyết.

Một lý thuyết khoa học chỉ được coi là chân-lý khi đã đi hết diễn trình của phương pháp khoa-học, nghĩa là từ quan-sát, đặt giả thuyết và kiểm-chứng bằng thí-nghiệm.

IV. GIỚI HẠN CỦA KHOA-HỌC

Lý thuyết khoa-học được xem là có trình độ xác xuất cao nhất nhưng nó không có gì là tuyệt đối cả. Một lý thuyết hôm nay xem ra hợp lý nhưng có thể bị bài bác ngày mai. Việc “sửa sai” các lý thuyết khoa-học nói lên giới hạn của chính khoa-học. Chúng ta không thể coi những lý thuyết khoa-học là tuyệt đối vì lẽ có những định-luật chi phối sự-kiện mà khoa-học chưa hoặc không bao giờ khám-phá ra được. Chỉ trong vòng vài chục năm nay, cơ học lượng-tử đã thay thế khoa vật lý cổ điển và chính cơ học lượng-tử cũng đã, đang được sửa đổi nữa.

Trong sự khám-phá thế giới vật chất, khoa-học không thể dừng lại. Chúng ta không biết bao giờ sự hiểu biết trọn-vẹn về nguyên-tử, về không gian, về vũ-trụ... được hoàn tất. Nhưng mà chúng ta biết chắc một điều là khoa-học có giới hạn trong phạm-vi của nó.

Giả thuyết khoa-học cũng nói lên giới hạn của nó. Có những điều khoa-học không bao giờ dám quả quyết gì cả mặc dầu vấn-đề nằm ngay trong phạm vi của nó. Đến nay cũng không ai dám quả quyết là trái đất đã được hình thành như thế nào và tuổi chính xác của vũ-trụ là bao nhiêu. Cũng chưa ai có thể cho biết số lượng các thiên-thể nằm trong ngân-hà và có bao nhiêu thiên-hà trong vũ-trụ. Có nhiều giả thuyết được đưa lên nhưng vì chưa thể, hoặc không thể kiểm-chứng được bằng những phương pháp khoa-học nên không thể có giá-trị như một lý thuyết khoa-học.

Khoa học nhân văn, lịch-sử được coi là khoa-học không chính xác vì lẽ các sự-kiện không thể quan-sát, đo lường cách chính xác bằng những dụng cụ khoa-học hoặc làm thí nghiệm để kiểm-chứng. Hơn nữa các sự-kiện đó còn bị chi phối bởi những yếu-tố ngoài phạm-vi khảo-sát khoa-học. Người ta cũng không thể nào thu thập đầy đủ những dữ-kiện cần thiết liên-quan đến sự-kiện để đưa ra một phán quyết đáng tin.

Sự trưởng thành nhanh chóng của khoa-học dù rất đáng cho chúng ta ca ngợi nhưng khoa-học cũng không giải quyết tất cả các nan-đề trong đời sống con người. Y-học dù đã tìm ra những phương thuốc chữa trị những chứng bệnh nan-y những vẫn không thể kéo dài đời người vượt khỏi giới hạn của nó.

Tiến bộ kỹ thuật đã cung cấp cho con người một đời sống vật chất thoải mái nhưng không tiêu diệt được những ray rức sâu xa của tâm hồn. Cho nên những vấn đề nhân sinh không phải chỉ tìm cách giải quyết trong khoa-học nhưng còn trong Lời Đức Chúa Trời. Khoa-học giúp giải quyết những vấn-đề vật chất nhưng Lời Đức Chúa Trời giải quyết những vấn-đề tâm-linh.

CÂU HỎI CHƯƠNG I

1. Khoa-học là gì? Cho biết vai trò, phạm-vi, giới hạn của khoa học.

2. Thế nào là giả thuyết khoa-học? Khoa-học có thể khám phá những chân-lý về nguồn gốc loài người không? Tại sao?

3. Có phải khoa-học luôn luôn giải thích được những chân-lý của Kinh Thánh không? Tại sao? Nêu lên vài minh-chứng.