Bài 2: BÀN TAY ĐẦY-TỚ.

14. Lúc ấy, Nước Trời cũng giống như một người kia muốn đi xa nên gọi các đầy-tớ lại và giao tài-sản của mình cho họ. 15. Ông giao cho người này 5 nén bạc, người kia 2 nén, người nọ 1 nén, mỗi người tuỳ theo khả năng của mình, rồi lên đường. Lập tức, 16. người nhận 5 nén ra đi, dùng tiền kinh doanh và làm lợi được 5 nén khác. 17. Người nhận 2 nén cũng vậy, làm lợi được 2 nén khác. 18. Nhưng người nhận 1 nén thì đi mất, đào đất chôn giấu số bạc của chủ.

19. Sau một thời gian dài, chủ các đầy-tớ này trở về, tính sổ với họ. 20. Người đã nhận 5 nén bạc đến, đem thêm 5 nén khác, và trình: “Thưa chủ, chủ đã giao cho tôi 5 nén bạc; đây, tôi đã làm lợi được 5 nén khác.” 21. Chủ nói với người: “Tốt lắm, anh là đầy tớ siêng năng và trung-thành. Anh đã trung-thành hoàn tất việc nhỏ, tôi sẽ giao cho anh việc lớn. Mời anh vào dự tiệc vui với chủ anh!” 22. Người nhận 2 nén bạc cũng đến, và trình: “Thưa chủ, chủ đã giao cho tôi 2 nén bạc; đây, tôi đã làm lợi được 2 nén khác!” 23. Chủ nói với người: “Tốt lắm, anh là đầy tớ siêng-năng và trung-thành. Anh đã trung-thành hoàn tất việc nhỏ, tôi sẽ giao cho anh việc lớn. Mời anh vào dự tiệc vui với chủ anh!” 24. Người nhận 1 nén bạc cũng đến, và trình: “Thưa chủ, tôi biết chủ là một người nghiêm khắc, gặt chỗ chủ không gieo, thu chỗ chủ không vãi, 25. vì vậy tôi sợ, nên đã đi giấu nén bạc của chủ dưới đất; đây, chủ cầm nén bạc của chủ.” 26. Nhưng chủ trả lời: “Hỡi tên đầy-tớ hư hỏng và biếng nhác! Anh đã biết là tôi gặt chỗ tôi không gieo, thu chỗ tôi không vãi, phải không? 27. Vậy thì lẽ ra anh phải đem bạc của tôi đến những tay đổi bạc, rồi khi về thì tôi sẽ thu lại cả vốn lẫn lời. 28. Hãy lấy nén bạc của hắn và cho người có 10 nén! 29. Vì ai đã có sẽ được cho thêm và sẽ được dư dật; còn ai không có thì ngay cả cái mình đang có cũng bị lấy mất! 30. Còn tên đầy-tớ vô-dụng này, hãy quăng nó ra ngoài nơi tối tăm, chỗ có khóc lóc và nghiến răng!

(MatMt 25:14-30)

1. Trọng-trách.

Khi 3 người đầy-tớ được gọi đến trước mặt chủ và được giao cho 5 nén bạc, 2 nén bạc và 1 nén bạc, họ nghĩ gì? Nếu là một trong 3 người đó, bạn muốn nhận được mấy nén bạc? Khi nhận bạc xong bạn nghĩ gì và làm gì?

(1) Trước hết, cả 3 người đầy-tớ đều nhận thức họ là người được tin-cậy. Được chủ tin-cậy, nên vui hay buồn? Được tin-cậy vì tánh-hạnh tốt, được tin-cậy vì có khả năng làm được. Khi được tin-cậy lẽ ra phải vui-mừng và tự hào, tuy nhiên nhiều người thay vì nói: ‘Tôi được tin-cậy’, Tôi được giao phó’ thì lại nói: ‘Tôi bị giao cho việc này, bị bắt làm việc kia’ hoặc ‘bị dính vào việc này, bị kẹt vào việc kia’; khi nói là ‘bị’ thì dường như không vui, không hào hứng gì cả.

(2) Thứ nhì, cả 3 người đầy tớ đều nhận thức họ là người được giao phó tài sản. Chủ giao tài sản cho họ và họ là những người tiếp nhận tài-sản của chủ. Ý thức mình được giao cho cái gì đó, một điều gì đó, một việc gì đó là điều rất quan-trọng. Vì nhiều người được giao cho công việc này, trách-nhiệm kia, ân-tứ nọ, nhưng không ý thức mình là người được nhận, được giao phó, cho nên không biết ơn, không có trách-nhiệm, muốn làm gì thì làm theo ý mình…

Khách quan mà nhìn có thể có người cho rằng người nhận 5 nén là được nhận nhiều, người nhận 2 nén là được nhận vừa phải, và người nhận 1 nén là được nhận quá ít. Nhưng thật ra mỗi người được giao đều phù hợp với khả-năng và trình-độ của họ. Nhiều người than van “Sao tôi có quá nhiều trách-nhiệm?” còn người chỉ có 1 nén bạc lại cho là nhỏ quá, ít quá, lại nói: “Sao chẳng giao cho tôi trách-nhiệm gì đáng giá cả?” Chủ giao cho người này bao nhiêu, giao cho người kia bao nhiêu, đó là quyền và quyết định của chủ. Nhất là trong cái nhìn của chủ, người nhận 5 nén bạc vẫn có thể là ‘việc nhỏ’ (câu 21), mà người nhận 2 nén cũng là ‘việc nhỏ’ (câu 23).

(3) Nhờ ý thức mình được chủ tin-cậy, được chủ giao phó tài-sản mấy người đầy-tớ nhận thức họ là người có giá-trị trước mặt chủ. Người ngoài cuộc có thể nhìn vào 3 người đầy-tớ và coi họ không ra gì. Bản-thân người đầy-tớ cũng có thể không nhìn thấy giá-trị của mình. Có người nói không có người này thì có người khác. Mất người này thì còn người kia, lo gì. Con người thường dùng chữ ‘thân-phận’, ‘số kiếp’ để nói về giá-trị không ra gì của mình. Không rõ mấy đầy-tớ được chủ giao phó tài-sản có than thở về ‘phận tôi đòi’ của họ không? Đối với chủ, 3 người đầy-tớ này đáng tin-cậy, đáng được giao phó tài-sản. Họ là những người rất có giá-trị, rất cần cho chủ. Ai trong chúng ta cũng nhớ câu chuyện thật về một sĩ quan người La-mã yêu-thương đầy-tớ của ông đến nỗi nhờ những bậc trưởng-lão Do-thái giới thiệu ông với Chúa Giê-xu và đích thân ông đến xin Ngài chữa bệnh cho đầy-tớ của mình.

Vấn-đề đặt ra cho 3 người đầy-tớ là: Làm sao khẳng định được mình là những đầy-tớ có giá-trị, để chủ tiếp tục tin-cậy và giao tài-sản cho.

(4) Ba người đầy-tớ cũng nhận thức họ là người đang có cơ-hội, chủ đang đặt hy-vọng vào họ. Nhiều đầy-tớ khác không được nhận gì cả từ nơi chủ, chỉ người này được nhận thôi. Những người làm việc với các công ty thường dùng từ ngữ vận may, hoặc dịp tốt khi nói về trường hợp người lãnh đạo giao phó cho họ một công việc qua đó họ có thể thi thố tài-năng để chứng-minh họ là người như thế nào đối với công ty. Và vì cơ-hội chỉ đến có một lần cho nên người ta nắm bắt lấy cơ-hội, tận dụng cơ-hội ngay.

- Con người luôn luôn đi tìm cơ may.

Có những hoàn cảnh con người tưởng là sẽ chẳng thể nào có cơ-hội, nhưng Đức Chúa Trời vẫn đem cơ-hội đến cho con người. Ông E-xơ-ra, cô Ê-xơ-tê, ông Đa-ni-ên và các bạn của ông là những người thuộc thời kỳ bị lưu-đày. Họ sống vào thời kỳ xa quê hương, lớn lên trong một nơi xa lạ và rất dễ lạc lối. Trong giai đoạn khó khăn đó họ vẫn nhận thức được tình yêu-thương và cơ-hội Đức Chúa Trời dành cho họ để sống vì danh Chúa và vì dân của Ngài.

(5) Ba người đầy-tớ khi nhận tài-sản của chủ họ phải là người nhận biết công việc của họ là gì. Thật khó tưởng tượng một đầy tớ nhận sự uỷ thác của chủ mà lại không biết công việc của mình là gì. Không một người chủ nào lại giao vốn liếng cho những đầy tớ không biết phải làm gì.

-Khi ông Sam-sôn lớn lên, nhận ra ‘tài sản’ quý giá Đức Chúa Trời giao cho, chắc chắn ông ý thức được giá-trị của mình trước mặt Chúa, chắc chắn ông cũng ý thức được rằng một người quan-xét là phải làm những công việc gì.

-Ông Môi-se khi trưởng-thành, dù là con nuôi của công chúa Ai-cập nhưng ông cũng nhận ra giá-trị thật của mình trước mặt Đức Chúa Trời.

Nhận biết công việc của mình chỉ là bước đầu chớ không phải là bước cuối cùng của người đầy-tớ.

2. Thời gian.

Từ ngữ diễn tả thời gian liên-quan đến người đầy-tớ là từ ‘lập tức’ (câu 15). Từ ngữ này cho thấy người đầy-tớ biết tận dụng thời gian , anh ta không chần chờ, không trì hoãn. Với anh ta thời hiện tại rất quan-trọng, cơ-hội là ngay bây giờ chớ không phải là mai kia hay mốt nọ.

Dù anh có sử dụng thời gian hoặc không thì thời gian vẫn trôi qua từng ngày từng giờ từng phút từng giây. Cho nên người đầy tớ biết tận dụng thì giờ là người biết ‘lập tức’. Sách Châm-ngôn có nói về người tận dụng thì giờ từng chút từng chút một. Nhưng anh ta ‘tận dụng thì giờ’ (một chút, một chút, một chút) cho việc ngủ và nghỉ ngơi một cách sai lầm.

Người biết tận dụng thì giờ là người nhận biết giá-trị của thì giờ dù “sau một thời gian dài” chủ mới trở về (câu 19). Chúng ta nên nhớ từ ngữ ‘lập tức’ là từ ngữ dành cho đầy tớ, còn từ ngữ ‘sau một thời gian dài’ là từ ngữ dành chủ và dành cho người đầy-tớ muốn về sau ôn lại quá-khứ mà không hối hận. LuLc 12:44 ghi lại suy nghĩ của người đầy tớ bất-trung và dại dột là “chủ ta còn lâu mới về”. Chính vì suy nghĩ ‘còn lâu mới về’ mà người đầy-tớ đã sử dụng thì giờ một cách sai lầm.

Người quản-gia cần ý thức giới hạn của thời gian . Anh ta nhận thức rằng thời gian chủ dành cho mình dù ngắn hạn hoặc dài hạn thì vẫn có giới hạn, sẽ cạn, sẽ hết. Trong thời gian có hiện tại, quá khứ và tương lai. Trong ẩn-dụ này cũng có 3 loại thời gian đó. Cách bạn sử dụng thì giờ trong hiện tại giữ vai-trò rất quan-trọng trong việc xây dựng tương lai của chính bạn.

Từ ngữ ‘lập tức’ mô-tả cách sử dụng thì giờ trong hiện tại của người đầy-tớ nhận 5 nén và người đầy-tớ nhận 2 nén bạc. Vì hiện tại biết lo sử dụng và tận dụng thì giờ một cách hữu ích, cho nên khi thời gian trôi qua, khi tiến đến tương lai, là lúc ôn lại quá-khứ, đánh giá thành quả, thưa trình… người đầy-tớ không thấy uổng, không thấy tiếc nuối, và không sợ hãi trước mặt chủ. Ngược lại, nếu chúng ta không tận dụng thì giờ, sau một thời gian dài trôi qua, khi ôn lại quá-khứ chúng ta sẽ tiếc nuối, hối hận và sợ hãi. Cho nên ngay trong hiện tại chúng ta lo xây dựng cho tương lai và chuẩn bị ôn lại quá khứ.

Có một câu nói rất chí lý: “Ta không thể thay đổi quá khứ”, nhưng nếu hiện tại chưa trôi qua thì chúng ta vẫn có thể thay đổi quá-khứ.

Thời gian gắn liền với cách tổ chức đời sống của con người. Cùng một thời gian đó, đối với người này có ý nghĩa, đối với người khác lại vô nghĩa; người này làm được nhiều việc, còn người khác không làm được gì cả; vì một người biết tổ chức đời sống còn người kia thì không tổ chức sắp xếp đời sống gì cả.

3. Thực hiện.

Theo phân đoạn Kinh-Thánh này, có hai cách thực hiện những việc chủ giao cho. Cách thứ nhất là cách của người đầy-tớ nhận 5 nén bạc và người đầy-tớ nhận 2 nén bạc: Hai anh này ra đi, dùng tiền kinh doanh và làm lợi ra (câu 16). Cách thứ nhì là cách của người đầy-tớ nhận 1 nén bạc: Anh ta đi mất, đào đất chôn giấu số bạc của chủ (câu 18).

Khẩu hiệu và chương trình hành động của đầy-tớ là ‘ra đi’. Đầy-tớ phải là người có tinh-thần ‘ra đi’, phải là con người dấn thân, con người hành động tích cực; hoàn toàn trái ngược với con người ‘đi mất’. Một người ‘ra đi’, một người ‘đi mất’ đối với những điều chủ giao cho mình. Nói một cách cụ thể, nếu là trên thương trường, thì một người dấn thân vào, còn một người biến đi đâu mất.

Nhiều đầy-tớ không muốn ‘ra đi’ mà chỉ muốn ‘ngồi lại’, vì ra đi thì mệt tay mệt chân, còn ngồi lại thì chỉ mệt mồm. Điều đặc biệt trong ẩn-dụ này là cả 3 người đầy-tớ đều không có chức-vụ, cho nên không ai có thể ngồi lại để làm giám đốc. Nhiều chương trình và ý định của Chủ đã không thực hiện được chỉ vì có những đầy-tớ không chịu ra đi. Họ cố thủ trong ‘bàn giấy’, trong nhà thờ, trong cái tháp ngà, hoặc ‘biến mất’ trong xã hội.

Đầy-tớ là người dấn thân tích cực đối với công việc của chủ. Muốn như vậy đầy tớ phải từ bỏ những công việc không thuộc về phạm-vi của chủ giao, thậm chí còn phải từ bỏ công việc của bản-thân. Còn người đầy-tớ ‘đi mất’ là loại đầy-tớ có thái-độ tiêu cực đối với công việc của chủ; anh ta biến mất đối với công việc chủ giao cho, nhưng biết đâu anh ta lại có mặt và rất tích cực đối với công việc riêng tư hoặc đối với những công việc chủ không bảo anh ta làm.

Đầy-tớ là người làm công việc của chủ, làm việc chủ bảo làm chứ không phải làm công việc của bản thân, hoặc làm những việc chủ không bảo làm. Ngày hôm nay bên cạnh những đầy-tớ ‘đi mất’ đối với công việc chủ giao cũng có những đầy-tớ lăng xăng làm rất nhiều việc mà chủ không bảo làm. Nhìn họ tưởng chừng họ có ‘ra đi’, nhưng sự dấn thân và tích cực của họ là theo ý riêng chớ không phải theo ý Chủ.

Công việc của đầy-tớ là ‘kinh doanh’. Đây là một công việc thực thụ và nghiêm túc. Công việc đòi hỏi sự ràng buộc, phương pháp và tính chuyên nghiệp. Công việc ‘kinh doanh’ này có thành có bại chớ không phải là loại sinh hoạt có tính cách đi tìm thú vui tao nhã, hoặc là đi du lịch thưởng ngoạn phong cảnh…

Chúng ta thường nghe nói câu ‘làm chơi ăn thiệt’, không cần nỗ lực, chẳng có chuyên nghiệp cũng có thể gặt hái thành quả to lớn. Không thể có trường hợp này trong phạm-vi thuộc-linh. Thí-dụ chúng ta ‘truyền-giảng theo kiểu làm chơi’ mà đòi ‘ăn thiệt’ thì thật là khôi hài.

Rồi chúng ta cũng từng chứng kiến biết bao nhiêu người lắm tiền nhiều của đi kinh doanh, nhưng chỉ kinh doanh cho có, cho vui thôi, kết quả chắc chắn là thất bại, tuy nhiên họ vẫn sống nhàn nhã. Vì sao? Vì họ kinh doanh cho vui thôi.

Người đầy-tớ nhận 5 nén bạc và người đầy-tớ nhận 2 nén bạc đã đi ra kinh doanh một cách nghiêm chỉnh. Hai anh toàn tâm toàn ý, sống chết với công việc kinh doanh, chỉ một việc đó mà thôi. Hai anh dùng vốn của chủ giao phó để kinh doanh nhằm vào mục-tiêu gì?

Mục-tiêu của người đầy-tớ là ‘làm lợi’ cho chủ. Quản-gia Giô-xép đã làm lợi cho chủ Phô-ti-pha. Người vợ tài đức đem hết sức lực tài-năng mưu lợi cho chồng con trong mọi công việc. Người chủ giao vườn nho cho các nông dân để họ trồng tỉa và thu hoa lợi. Dân của Chúa đã bị quở trách vì họ “chẳng làm ích chi cho mình, chẳng cứu giúp, cũng chẳng làm lợi, song làm cho mang hổ mang nhuốc” (ÊsIs 30:5).

Người đầy-tớ biết rằng chủ không giao tài-sản cho mình để rồi bỏ luôn không ngó ngàng gì đến tài-sản đó. Trái lại chắc chắn chủ sẽ hỏi lợi nhuận từ người nhận 5 nén bạc cho đến người chỉ nhận 1 nén bạc. Cho nên làm lợi ra cho chủ là mục-tiêu của người đầy-tớ. Có làm lợi mới chứng-tỏ lòng trung-thành, chứng-tỏ sự siêng năng, chứng tỏ tài năng tổ chức công việc.

4. Tường trình.

Trong câu chuyện, ngày chủ trở về, việc tính sổ, tường trình và thưởng phạt được nói đến nhiều. Qua phần này chúng ta biết trong quá-khứ 3 người đầy-tớ nghĩ gì và làm gì.

• Chủ trở về là thời điểm chấm dứt một giai đoạn hoạt động của các đầy-tớ. Như vậy đầy-tớ phải nhận biết thời gian dành cho từng công việc.

• Chủ trở về cũng là thời điểm để xem xét lại những việc các đầy-tớ đã thực hiện trong một giai đoạn.

• Chủ trở về là lúc từng người đầy tớ phải tường-trình công việc của mình cho chủ.

• Chủ trở về cũng là lúc đánh giá công việc, đánh giá con người, đánh giá lại tất cả

Nếu đầy-tớ có thời gian ‘ra đi’, ‘kinh doanh’ và ‘làm lợi’ thì cũng cần có thời gian để ‘tính sổ’ và ‘tường trình’ với chủ. Đây là điều nhiều đầy-tớ không thấy hứng thú cho lắm. Những đầy-tớ làm ăn không hiệu quả chắc chắn không muốn tính sổ và tường trình đã đành, mà ngay cả những đầy-tớ làm ăn đàng hoàng, kinh doanh có lãi cũng không muốn.

Một trong những lý-do là:

(1) Họ cho rằng không có thời gian cho việc tính sổ và tường trình, vì làm chưa xong việc này thì đã nhảy qua việc khác, quá bận rộn, không có thì giờ.

(2) Cũng có thể họ không biết tính sổ.

(3) Họ vừa là đầy tớ (khi làm việc) vừa là chủ (khi xong việc) cho nên không cần tính sổ và tường trình (Ẩn-dụ tá-điền).

Rồi cũng có nhiều người không thích và không chịu tường trình trong ‘thời gian còn ở trên đất’ và cho rằng mình sẽ ‘tường-trình ở trên trời’. Nghe ra có vẻ thiêng-liêng, nhưng đây là lối nói lẩn tránh những yếu kém và sai trật trong công việc cả về tổ chức lẫn thuộc-linh. Khó lòng tường trình khi làm việc không có phương pháp, không có kỷ luật trong cách sử dụng tài sản của Chủ. Có người lầm tưởng rằng tường-trình thiên-đàng dễ dàng hơn ở trần-gian. Thật ra nếu đã không nghiêm túc ở trần-gian thì khó có thể nghiêm túc ở thiên-đàng; ở trần-gian còn có thể giấu diếm, ém nhẹm, còn ở thiên-đàng thì mọi sự đều tỏ-tường.

Sau một giai đoạn phục-vụ tại Hội thánh Ê-phê-sô ông Phao-lô đã tường-trình lại công việc của mình (CôngCv 20:28-35). Sau khi đãi đoàn dân một bữa ăn, Chúa Giê-xu bảo các môn-đệ tổng kết và tường-trình lại cho Ngài (MatMt 15:29-39).

Vui hoặc buồn khi tường-trình, đầu ngẩng cao hoặc cúi thấp, vinh dự hoặc tủi nhục tùy thuộc vào việc người đầy-tớ có chịu ra đi kinh doanh làm lợi cho chủ ngay hôm nay hoặc không.

5. Thưởng phạt.

Có 3 đầy-tớ nhưng chỉ có 2 hình thức thưởng và phạt.

Nếu tường-trình mang tính cá-nhân thì việc thưởng và phạt cũng mang tính cá-nhân. Mỗi người tường-trình với chủ và chủ sẽ quyết định thưởng hoặc phạt cho mỗi người. Đây là sự tôn-trọng của chủ đối với người được chọn và sự nghiêm minh đối với người bị phạt.

Có những nơi làm việc, mỗi tháng, đến ngày phát lương, người chủ đích thân đến gặp nhân viên và phát lương cho từng người. Họ trò chuyện, trao đổi ý kiến, đề nghị… để tiếp tục công việc hoặc cảnh-báo trước trường hợp có thể bị sa thải.

Nhờ có thưởng và phạt đầy-tớ mới biết họ đang đứng ở vị-trí nào trong mối thông-công với chủ.

(1) Thưởng:

Nếu tường-trình mang tính cá-nhân thì việc thưởng hoặc phạt cũng vậy. Dù họ làm tốt như nhau, nhưng chủ khen thưởng cho từng người, dù nội dung khen thưởng có thể như nhau.

Chủ lần lượt nói với 2 người đầy-tớ: “Tốt lắm, anh là đầy tớ siêng năng và trung-thành. Anh đã trung-thành hoàn tất việc nhỏ, tôi sẽ giao cho anh việc lớn. Mời anh vào dự tiệc vui với chủ anh!”

Thưởng là:

-Được khen: ‘Tốt lắm!’ Công việc tốt, phẩm chất tốt.

-Được đánh giá, xếp loại siêng năng và trung-thành.

-Được tin cậy hơn nữa ‘sẽ giao cho việc lớn hơn’

(câu 28: nhận lấy trách nhiệm của người bất trung)

-Được dư dật (câu 29: từ chỗ ‘có’ đến chỗ được ‘cho thêm’ và được ‘dư dật’)

-Được mời dự tiệc vui với chủ. Thêm niềm vui, thêm tương giao.

(2) Phạt.

-‘Hỡi tên đầy-tớ hư hỏng và biếng nhác.’ Đây là câu nói vừa bày-tỏ sự thất vọng của chủ đối với người đầy-tớ, vừa xếp loại và đánh giá phẩm chất của anh ta.

-Vì sao lại bị xếp loại ‘hư hỏng và biếng nhác’? Qua lời của chủ: “Anh đã biết tôi… Lẽ ra anh…”. Anh ta đã biết ý của chủ thì anh cũng phải biết nên làm gì. Là người ý thức về chủ, ý thức về mình và ý thức về tài-sản chủ giao nhưng anh ta lại không chịu làm gì cả. Anh ta tự làm hư hỏng con người của mình, tự hủy hoại phẩm chất tốt đẹp của mình.

-”Hãy lấy nén bạc của hắn và cho người có mười nén.” Người đầy-tớ bị phạt là bị tước mất những điều mình đã nhận. Từ chỗ có thành không có.

-Người đầy-tớ bị chê là “đầy tớ vô dụng”. Từ chỗ được chủ coi là có ích bây giờ không còn ích lợi nữa. Anh ta chỉ là người choán chỗ mà thôi. Như nhánh nho khô, như cây vả không có kết quả, không còn ích lợi gì nữa.

-Cuối cùng bị phạt là bị quăng vào nơi (1) tối tăm, (2) khóc lóc, (3) và nghiến răng. Đây là nơi nào vậy? Nơi đây không còn cơ-hội nữa, không còn tương giao với chủ nữa. Nơi chỉ còn tủi hổ, buồn rầu và đau đớn.